Bireysel ölçüsüzlüğe tahammül edilemez
Ali KAYADİBİ
İzmir başta olmak üzere 10 Kasım’da Atatürk’ün vefatının 88. Yıldönümünde birbirine benzemeyen pek çok anma törenleri yapıldı. Bunda sorun yok. Ancak saygı sınırlarının zorlandığı yerler de oldu. Kimi gerçekten bireysel ölçüsüzlüğüyle toplum içinde uygarca yaşama hakkından mahrum edilmesi gereken kişiler. Bazıları şuursuzluktan öte, farkında olamama hali…
Cumhuriyet Türkiyesinde toplumsal yaşam sorunlarını konuşurken, en güçlü mukayese imkânı Osmanlı İmparatorluğunda sosyal ve siyasi hayattan çıkar. Osmanlı Devleti, bugün kurulan sosyal hayatın temelini inşa etmiştir.
Zira o dönemin gelenek ve görenekleri insan odaklı… Sosyal sınıf statüleri aşırı çeşitlenmediği için kurallar net, uymayanlar tecrit ediliyordu. Ancak hoşgörü sınırları da bir o kadar geniş… Çelişki gibi görülse de durum net; insanî, beşerî ilişkilerin temeli ve üst sınırları çizilmiş. Ermeni, Arap, Yahudi, Hristiyan, Müslüman veya dinsiz halk bir arada birbirini koruyup kollayarak yaşadı. Bunun kayıtlı kaynakları var. Koskoca imparatorluk bütün farklılıklara rağmen bir arada sevgi bağıyla güçlü bir toplum oluşturdu.
Neden insanca bir arada yaşamasınlar ki…
Çünkü ayrılık, nefret, kin ve öfke hepsinin hayatını karartıyor; birlikte kardeşçe yaşamak toplumsal huzur ve güveni getiriyor. Sağlıklı bir toplum için sağlıksız bireylerin yaratacağı huzursuzluk, devletin ve toplumun aynı ölçüde tepki vermesiyle önlenebilir. 10 Kasım’da Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün devletin hafızasına kazınmış, her bireyin kalbine taht kurmuş olduğu gerçeğini akıl yoksunu birisi değiştiremez.
88 yıllık gelenek; 10 Kasım’da saat 09.05’te herkes durur ve Atatürk için saygısını gösterir. Herkes bu hassasiyet içindeysen yanından yürüyüp geçen birisi herkesin kanına dokunur. Bu sınıfsal, siyasal ya da bireysel tercihle açıklanamayacak kadar hassas bir konudur. Ancak o kişilerin dövülerek, sövülerek cezalandırılması da uygarca olamaz. Diğer yanda Atatürk büstü önünde saygı duruşunu “heykele tapmak” olarak nitelendirenlerin de artık buna son vermesi gerekir. Ölçümüz; herkesin toplumsal değerlere saygı gösterme zorunluluğu vardır.
Bireysel özgürlükle açıklanmayacak bu davranışların öncelikle devletin, sonra da toplumun bağışlamamasını da beklememek gerekir. Bu tür tepkiler karşısında Osmanlı toplumunun hoşgörüsünü örnek göstermek; Cumhuriyetin kurucusuna saygısızlık yapmakla açıklanamaz.
O başka, bu başka!
