Sayıştay'dan İZETAŞ raporu: Kuruluş ve ihalelerde 4 bulgu

Sayıştay'ın İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İZETAŞ İzmir Elektrik Tedarik AŞ hakkında hazırladığı 2025 yılı denetim raporunda dört ayrı bulgu yer aldı. Ekim 2026 tarihli raporda, şirketin belediye meclisi kararı ve Cumhurbaşkanı izni olmadan kurulması, sermaye artırımlarında meclis kararı alınmaması, elektrik tüketim vergisinin bazı abonelere hatalı uygulanması ve belirli hizmet alımlarının kamu ihale mevzuatına uygun yapılmaması eleştirildi.

Sayıştay, İZETAŞ'ın kuruluş sürecindeki hukuki eksikliklerin giderilmesini, elektrik tüketim vergisinin fiili kullanım amacına göre hesaplanmasını ve hizmet alımlarında Kamu İhale Kanunu'na uyulmasını istedi.

Raporda şirketin 2025 yılı mali tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği yönünde denetim görüşü verildi. Dört bulgu ise mali tablolara ilişkin denetim görüşünden ayrı olarak "Diğer Bulgular" bölümünde sıralandı.

İZETAŞ 2025 yılında 109,9 milyon TL kâr açıkladı

İzmir Büyükşehir Belediyesinin dolaylı iştiraki olan İZETAŞ, 2021 yılında kuruldu ve 8 Ekim 2021 tarihinde ticaret siciline tescil edildi. Şirket, 2022 yılından itibaren İzmir Büyükşehir Belediyesi, bağlı kuruluşları ve iştiraklerine elektrik tedarik hizmeti sunmaya başladı.

Sayıştay raporuna göre İZETAŞ, 2025 yılı itibarıyla 15 kurumla elektrik tedarik sözleşmesi imzaladı.

Şirketin mali sonuçlarında ise önceki yıllara göre değişim yaşandı. İZETAŞ, 2022 yılında 20 milyon 867 bin 729,93 TL, 2023 yılında 64 milyon 160 bin 615,39 TL ve 2024 yılında 40 milyon 938 bin 90,16 TL net zarar etti. Şirket, 2025 yılını ise 109 milyon 941 bin 735,22 TL net kârla tamamladı.

Sayıştay: Şirket meclis kararı ve izin alınmadan kuruldu

Denetim raporunun ilk bulgusunda, İZETAŞ'ın kuruluş sürecinde belediye meclisi kararı ve gerekli Cumhurbaşkanı izninin bulunmadığı belirtildi.

İZETAŞ, 20 Eylül 2021 tarihli ve 56 sayılı İZENERJİ AŞ Yönetim Kurulu kararıyla 2 milyon TL başlangıç sermayesi üzerinden kuruldu. Şirketin hisselerinin tamamı İZENERJİ'ye ait.

İZENERJİ'nin ortaklık yapısında yüzde 60,54 payla İZELMAN AŞ, yüzde 39,46 payla İzmir Büyükşehir Belediyesi bulunuyor. İZELMAN'ın ana hissedarının da belediye olması nedeniyle Sayıştay, İZETAŞ'ı belediyenin dolaylı iştiraki olarak değerlendirdi.

Raporda, belediyenin çoğunluk hissesine sahip olduğu şirketlerin yeni şirket kurması halinde de belediye meclisi kararı alınması ve gerekli izin süreçlerinin işletilmesi gerektiği savunuldu.

Sermaye 205 milyon TL'ye yükseldi, meclis kararı bulunamadı

Sayıştay'ın tespitlerine göre İZETAŞ'ın 2 milyon TL olan başlangıç sermayesi, kuruluş yılı olan 2021'de 12 milyon TL'ye, 2022'de 60 milyon TL'ye ve 2023'te 135 milyon TL'ye çıkarıldı.

Şirketin sermayesi 2024 yılında 70 milyon TL artırılarak 205 milyon TL'ye ulaştı. Raporda, bu sermaye artırımları için İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı alınmadığı belirtildi.

Öte yandan İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin, 15 Aralık 2021 tarihli ve 1451 sayılı kararıyla İZETAŞ'ın 50 milyon TL nakdi ve 50 milyon TL gayrinakdi kredi kullanabilmesi için belediyenin garantör olmasını kabul ettiği kaydedildi.

Sayıştay, şirketin kuruluşuna ilişkin meclis kararı bulunmazken kredi kullanımına belediye güvencesi sağlanmasına dikkat çekti.

Belediye kaynaklarıyla zarar finansmanı riski vurgulandı

Sayıştay, belediye şirketlerinin sermayelerini belediyeden veya belediyenin ortak olduğu diğer şirketlerden sağlaması nedeniyle kamu kaynağı kullandığını belirtti.

Raporda, sermayenin azalması veya karşılıksız kalması halinde belediye bütçesinden sermaye artırımı yapılmasının gündeme gelebileceği ifade edildi.

Sayıştay, bu durumun belediye meclisinin kuruluşuna onay vermediği şirketlerin zararlarının belediye kaynaklarıyla finanse edilmesi sonucunu doğurabileceğine dikkat çekti.

Ayrıca belediye şirketlerinin yalnızca yönetim kurulu kararlarıyla yeni şirket kurmasının, denetim ve yöneticilerin hukuki sorumluluğu bakımından risk oluşturabileceği değerlendirildi.

Şirket yönetimi Sayıştay'ın değerlendirmesine itiraz etti

Denetim bulgusuna yanıt veren şirket yönetimi, İZETAŞ'ın İzmir Büyükşehir Belediyesinin doğrudan ortağı olduğu bir şirket olmadığını, sermaye artırımlarının ana hissedar İZENERJİ'nin yönetim kurulu kararlarıyla gerçekleştirildiğini bildirdi.

Yönetim, Danıştay Sekizinci Dairesinin 2010 tarihli kararına atıfta bulunarak belediye şirketlerinin başka şirketlere ortak olması veya sermaye iştiraki sağlaması durumunda Cumhurbaşkanı izni aranmayacağı görüşünü savundu.

Sayıştay ise bu görüşe katılmadı. Raporda, belediye şirketinin dolaylı iştirak niteliğinde olmasının sermaye artırımlarında belediye meclisi kararı alınması gerekliliğini ortadan kaldırmadığı belirtildi.

Denetim sonucunda şirketin kuruluş sürecindeki hukuki eksikliklerin giderilmesi için gerekli yasal işlemlerin tamamlanması istendi.

Elektrik tüketim vergisinde eksik tahakkuk tespit edildi

Sayıştay raporunun ikinci bulgusunda, İZETAŞ'ın bazı abonelere elektrik tüketim vergisini hatalı oran üzerinden uyguladığı belirtildi.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'na göre imal, istihsal ve taşıma işlerinde tüketilen elektriğin satış bedeli üzerinden yüzde 1, diğer amaçlarla tüketilen elektriğin satış bedeli üzerinden ise yüzde 5 oranında vergi alınması gerekiyor.

Sayıştay, vergi oranının abonenin unvanına veya genel faaliyet alanına göre değil, elektriğin fiilen hangi amaçla kullanıldığına göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.

Denetimde, elektrik tüketimlerinin kullanım amacına göre ayrıştırılmaması nedeniyle bazı abonelere indirimli vergi oranı uygulandığı ve eksik vergi tahakkuk ettirildiği tespit edildi.

İZDENİZ Marina için yüzde 5 vergi çalışması

Raporda, yolcu taşımacılığında kullanılan elektrik için yüzde 1 oranının uygulanabileceği, ancak aynı şirketin taşıma faaliyeti dışındaki tüketimlerinde yüzde 5 oranının geçerli olduğu belirtildi.

Uluslararası fuarlara ilişkin vergi istisnasının da yalnızca kanunda belirtilen alan ve koşullarla sınırlı olduğu ifade edildi.

Şirket yönetimi, İZSU, İZFAŞ, İzmir Metro ve İZDENİZ gibi kuruluşların elektrik tüketimlerinin ana faaliyet konularına göre vergilendirildiğini, idari ofislerin bu faaliyetlerden ayrı değerlendirilemeyeceğini savundu.

Ayrıca tek sayaç üzerinden ölçülen tüketimlerin teknik olarak ayrıştırılamadığı belirtildi. İZDENİZ bünyesindeki İzmir Marina işletmesinin fiili kullanımının belirlenerek yüzde 5 oranında vergilendirilmesi için çalışma başlatıldığı da bildirildi.

Sayıştay ise farklı faaliyetlere ilişkin tüketimlerin ayrı sayaçlarla izlenmesi ve doğru vergi oranının uygulanmasını sağlayacak kontrol mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini belirtti.

Kamu İhale Kurumuna istisna başvurusu yapılmadı

Denetim raporunun üçüncü bulgusu, İZETAŞ'ın mal ve hizmet alımlarında Kamu İhale Kanunu'nun 3'üncü maddesinin (g) bendindeki istisna hükümlerinden yararlanma sürecine ilişkin oldu.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketler de kamu ihale mevzuatına tabi bulunuyor.

Kanunun 3'üncü maddesinin (g) bendinde, belirli koşulları sağlayan ticari ve sınai faaliyetlere yönelik mal ve hizmet alımları için istisna düzenleniyor. Raporda bu istisnaya ilişkin 2025 yılı parasal sınırı 122 milyon 748 bin 129 TL olarak gösterildi.

Sayıştay, İZETAŞ'ın söz konusu istisnadan yararlanabilmek için Kamu İhale Kurumuna usulüne uygun başvuru yapmadığını tespit etti.

Şirket yönetimi denetim sonrasında başvuru yapıldığını bildirse de bunu doğrulayan bilgi ve belgelerin Sayıştay'a sunulmadığı kaydedildi.

Raporda, istisna kapsamında alım yapılabilmesi için başvuru ve değerlendirme sürecinin mevzuata uygun biçimde yürütülmesi gerektiği vurgulandı.

Hukuk, bağımsız denetim ve mali müşavirlik hizmetleri doğrudan sözleşmeyle alındı

Sayıştay'ın dördüncü bulgusunda, İZETAŞ'ın bağımsız denetim, hukuk danışmanlığı ve yeminli mali müşavirlik hizmetlerini Kamu İhale Kanunu'nda öngörülen yöntemleri uygulamadan doğrudan sözleşmelerle aldığı belirtildi.

Rapora göre bağımsız denetim hizmeti, teklif alınmadan ve yönetim kurulu kararıyla belirlenen hizmet sunucusuyla sözleşme imzalanarak karşılandı.

Hukuk danışmanlığı hizmeti için İzmir Büyükşehir Belediyesi İştirakler Koordinasyon Kurulunun tavsiyesi üzerine ilgili avukatla doğrudan sözleşme yapıldı.

Yeminli mali müşavirlik hizmeti de yönetim kurulunun belirlediği hizmet sunucusundan doğrudan sözleşmeyle alındı.

Sayıştay, bu alımlarda kanunda düzenlenen ihale usullerinin veya koşulları oluşması halinde uygulanabilecek doğrudan temin yönteminin kullanılmadığını tespit etti.

Sayıştay, ticari sır savunmasını yeterli bulmadı

Şirket yönetimi, söz konusu hizmetlerin uzmanlık ve güven ilişkisi gerektirdiğini, ayrıca şirketin ticari sırlarını içerdiğini belirterek doğrudan sözleşme yapılmasını savundu.

Sayıştay ise bu gerekçelerin Kamu İhale Kanunu'nda öngörülen yöntemlerin dışında alım yapılmasını haklı kılmadığını değerlendirdi.

Raporda, ticari sırların ihale belgelerine eklenecek gizlilik sözleşmeleri ve cezai şartlarla korunabileceği belirtildi.

Sayıştay, istisna kapsamında bulunmayan hizmet alımlarında işin niteliğine ve yaklaşık maliyetine göre uygun ihale yönteminin uygulanması gerektiğini vurguladı.

Sayıştay dört bulgu için mevzuata uyum istedi

İZETAŞ'ın 2025 yılı denetiminde tespit edilen dört bulgu; şirketin kuruluş ve sermaye artırımı süreçleri, elektrik tüketim vergisi uygulamaları, Kamu İhale Kurumuna istisna başvurusu ve hizmet alımlarında kullanılan yöntemler üzerinde yoğunlaştı.

Sayıştay, kuruluş sürecindeki eksikliklerin giderilmesini, elektrik tüketiminin fiili kullanımına göre vergilendirilmesini, istisna başvurularının usulüne uygun yapılmasını ve hizmet alımlarında kamu ihale mevzuatının uygulanmasını gerekli gördü.

Raporda bu mevzuat bulgularına rağmen şirketin 2025 yılı mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği yönünde görüş verildi.