Çiftçinin alın teri akaryakıt zamları yüzünden buharlaşacak: Böyle giderse çiftçi tarlaya gidemez

BURCU TANER-Buğdaydan zeytinyağına, incirden üzüme kadar birçok stratejik üründe tarladaki alım fiyatları geçen yılın yarı seviyesine geriledi. Üretici çakılan fiyatlar altında ezilirken, Resmi Gazete’de yayımlanan kararla Eşel Mobil Sistemi’nin sona ermesi ve akaryakıta gelen yeni zam dalgası tarımdaki mağduriyeti katladı. Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi 2. Başkanı ve üretici Prof. Dr. Harun Raşit Uysal, "Akaryakıt 100 TL’yi geçerse çiftçi tarlaya gidemez. Açalım mezarı, tarım yazalım üstüne, gömelim" sözleriyle acı tabloyu gözler önüne serdi.

YARI YARIYA DÜŞTÜ

TÜİK’in resmi verilerinde bile maliyet artışının en az yüzde 40 olarak kaydedildiği bir ortamda, üretici alım fiyatlarının geçen yıla göre yarı yarıya düşmesi tarım sektörünün belini bir kez daha büktü. Yaş üzüm, kuru üzüm, incir, fındık, buğday ve zeytinyağı gibi stratejik ürünlerde tarladaki satış fiyatları taban yapmış durumdayken bu gelişmeleri değerlendiren Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi 2. Başkanı Prof. Dr. Harun Raşit Uysal, bir üretici olarak da geçen sene 215 TL’den zorla sattığı zeytinyağını bu yıl 135 TL’ye satamadığını belirtti.

MANDALİNA YERLERDE

Resmi enflasyon yüzde 40'larda iken geçen yılki ürün fiyatlarına bunun yansımadığını kaydeden Uysal, "Ben aynı zamanda incir işi yapıyorum; geçen yıl 220 TL’den sattığım inciri bu sene 130 TL’den verdim. Mandalina alan da satan da yok, ürün yerlerde sürünüyor. Yaş üzüm, kuru üzüm, fındık, buğday... Hepsi geçen seneki fiyatların yarısına inmiş durumda. Dünyanın hiçbir yerinde böyle bir ekonomik zıtlık göremezsiniz" dedi.

'AĞAÇTA ZEYTİN YOK'

Girdi maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle ürün almanın dahi üreticiye zarar yazdığını belirten Uysal, Kuşadası ve Selçuk civarındaki zeytin üreticisinin içinde bulunduğu çaresizliği kendi bahçesinden örnek vererek anlattı: "Geçen yıl Kuşadası ve Selçuk civarında 'var yılı', Türkiye genelinde 'yok yılı'ydı. Bu yıl ise bizim oralarda 'yok yılı', Türkiye genelinde ise 'var yılı'. Yaklaşık 3 bin zeytin ağacım var; baktım ağaçlarda zeytin yok, yemin ederim sevindim! Çünkü toplasak da zarar edeceğimizi biliyoruz. Peki bu köylü neden hâlâ üretmeye devam ediyor? Şehre gelip ırgatlık mı yapsın?"

TÜKETİCİYE ETKİSİ

Eşel Mobil'in kalkmasıyla akaryakıta başlayan kademeli zamların çiftçiyi tamamen üretim dışına iteceğini ve navlun maliyetleri yüzünden tüketicinin de gıdaya erişimini zorlaştıracağını vurgulayan Prof. Dr. Uysal, "Çiftçimiz benzinhaneye gitmemek için geçen seneden 200 litre mazot almış zamanında, 'İyi ki 70 TL’den aldım' diye seviniyor. İnsanların düştüğü hal bu. Akaryakıt yarın 100 TL’yi geçerse, bırakın ürün ekmeyi çiftçi tarlaya gidemez. Bu zamlar sadece tarlayı değil, taşımayı da etkiliyor. Navlun maliyetleri artacağı için üretici tarlada ürününü satamayacak ama tüketici şehirde nakliye yüzünden gıdayı çok daha pahalıya almak zorunda kalacak. Yani hem üretici hem tüketici kaybedecek" diye konuştu.

'Açalım mezarı, üzerine tarım yazalım gömelim'

Türkiye'nin gıda egemenliğini yitirme riskiyle karşı karşıya kaldığını ve sektörün gençleri tutamadığını belirten Prof. Dr. Uysal, "Türkiye’de ortalama tarım yaşı 60’a ulaştı. Ortalama tarla büyüklüğü 60 dönüm. Çiftçi kendisi bizzat çalışmazsa ayakta kalamıyor. Ben genç olsam neden bu şartlarda üretim yapayım? Türkiye tamamen bir beton ekonomisine dönüştü, inşaatta rant var ama gariban çiftçi kaderine terk edilmiş durumda. Bu kafayla devam edilirse tamamen dışa bağımlı hale geleceğiz. Açalım mezarı, tarım yazalım üstüne gömelim" dedi.

Eşel sistem bitti kademeli zam var

Küresel dalgalanmaları ve kur hareketlerini tüketiciye yansıtmamak amacıyla uygulanan Eşel Mobil Sistemi’nin Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile sona ermesi, pompaya ilk günden zam olarak yansıdı. Benzinde yapılması öngörülen 12,47 TL’lik artışın ilk adımı olarak litre fiyatına 4,15 TL zam yapıldı; LPG’de ise ÖTV ayarlamasıyla pompa fiyatı 1,48 TL yükseldi. Benzindeki ÖTV artışının kasım ve aralık aylarında kademeli olarak tamamlanacak olması, önümüzdeki günlerde akaryakıt maliyetlerinin daha da tırmanacağını gösteriyor.