İzmir'in Çernobili'nde temizlik tamamlandı: NDK'den kritik karar

İzmir'in Gaziemir ilçesinde, radyoaktif atıklar nedeniyle yıllardır "İzmir'in Çernobili" olarak anılan eski kurşun fabrikası sahasında dört yıldır yürütülen temizlik çalışmaları tamamlandı. Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), nihai raporlar, ölçümler, analizler ve denetim sonuçlarını değerlendirerek alandaki radyoaktif kirliliğin giderildiğini belirledi. Kurum, 22 Ekim 2026 tarihli ve 2026-45/1 sayılı kararıyla sahanın kullanımına radyolojik açıdan engel bulunmadığına hükmetti.

Gaziemir'deki çevresel iyileştirme çalışmaları, 2022 yılında kamu kurumlarıyla iş birliği içinde EKOVAR Çevre Grup A.Ş. tarafından başlatılmıştı. Dört yıl süren çalışmaların sonuçlarının, 9 Kasım'da Antalya'da düzenleneceği belirtilen COP31 Zirvesi'nde uluslararası katılımcılarla paylaşılması planlanıyor.

Gaziemir'de 19 yıllık radyoaktif kirlilik sorunu

Gaziemir'deki eski kurşun fabrikası sahasında radyoaktif atıkların varlığı ilk kez 2007 yılında tespit edildi. Kamuoyunda uzun süre tartışılan ve "İzmir'in Çernobili" olarak adlandırılan alan, kentin önemli çevre sorunlarından biri haline geldi.

2022 yılında başlatılan iyileştirme sürecinin ardından hazırlanan nihai raporlar, ölçüm sonuçları ve denetim bulguları Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından incelendi.

NDK'nin 22 Ekim 2026 tarihli kararıyla sahadaki radyoaktif kirliliğin giderildiği ve alanın kullanımına radyolojik açıdan engel bulunmadığı açıklandı.

NDK kararı radyolojik değerlendirmeyi kapsıyor

Gaziemir'deki çalışmalar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının koordinasyonunda ve Nükleer Düzenleme Kurumunun düzenleyici kontrolü altında gerçekleştirildi.

Çalışmalar sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetimi Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu tarafından yürütüldü. Radyoaktif olmayan diğer atıkların yönetimi ve topraktaki kimyasal kirliliğe ilişkin işlemler ise Bakanlığın sorumluluğunda gerçekleştirildi.

NDK'nin alanın kullanımına ilişkin kararı yalnızca radyolojik değerlendirmeleri kapsıyor. Bu nedenle karar, sahadaki kimyasal kirliliğe ilişkin süreçlerin de aynı kapsamda sonuçlandığı anlamına gelmiyor.

Gaziemir'deki temizlik çalışmaları COP31'de anlatılacak

EKOVAR tarafından yürütülen "Gaziemir Çevresel İyileştirme" çalışmasının, 9 Kasım'da Antalya'da gerçekleştirileceği belirtilen COP31 Zirvesi'nde örnek uygulama olarak sunulması planlanıyor.

EKOVAR Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Özer, çalışmalarda Türk mühendislerinin teknik bilgi ve deneyiminden yararlandıklarını belirtti.

Özer, "Hedefimiz, son derece hassas bir alanda gerekli teknik ve güvenlik koşullarına uygun biçimde çalışarak çevresel iyileştirme sürecine katkı sunmaktı. Türk mühendisleri, atık yönetimi ve çevresel iyileştirmede küresel bir imza attı. İşte bunu şimdi Dünya'nın en büyük çevre zirvesinde referans olarak sunmanın gururunu yaşıyoruz" dedi.

Çevresel iyileştirme pazarında 233,6 milyar dolarlık beklenti

Dünya genelinde kirlenmiş alanların temizlenmesine yönelik çalışmaların büyüyen bir sektör oluşturduğunu belirten Özer, küresel çevresel iyileştirme pazarının 2033 yılında 233,6 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini ifade etti.

Türkiye'nin atık yönetimi, geri dönüşüm ve çevresel hizmetler alanındaki birikiminin uluslararası projelerde değerlendirilebileceğini söyleyen Özer, bu alanda hizmet ihracatının geliştirilebileceğini savundu.

Özer, "Türkiye'de atık yönetimi, geri dönüşüm ve çevresel hizmetler alanında önemli bir birikim var. Bu birikimi yalnızca ülkemizdeki projelerle sınırlı tutmamalıyız. Türk mühendislerinin bilgi ve deneyimini uluslararası projelere taşıyabiliriz" ifadelerini kullandı.

Şirketler, üniversiteler, araştırma kurumları ve kamu kuruluşları arasında kurulacak iş birliklerinin Türkiye'nin uluslararası çevresel iyileştirme projelerinde daha fazla yer almasına katkı sağlayabileceğini belirtti.

Gaziemir'de bundan sonraki süreç ne olacak?

Nükleer Düzenleme Kurumunun kararıyla eski kurşun fabrikası sahasının kullanımına ilişkin radyolojik engelin bulunmadığı resmiyet kazandı. Ancak kararın kapsamı radyolojik güvenlikle sınırlı olduğu için alanın gelecekteki kullanımında kimyasal kirlilik ve diğer çevresel yükümlülüklere ilişkin süreçler ayrıca önem taşıyor.

Gaziemir'de 2007 yılında tespit edilen radyoaktif atıklarla ilgili dört yıllık iyileştirme çalışmasının sonuçları, uluslararası çevresel iyileştirme uygulamaları kapsamında COP31'de paylaşılacak.