İzmir'de 'veri merkezi' bilmecesi: Dijital yatırımın çevresel bedeli ne olacak?

Vodafone ve DAMAC Dijital ortaklığıyla İzmir'in Gaziemir ilçesinde kurulan Red Heaven İzmir Veri Merkezi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu'nun katıldığı törenle açıldı. İlk aşamada 4 megavat (MW) kapasiteyle hizmet verecek tesisin ilerleyen süreçte 20 MW kapasiteye ulaşması planlanıyor. Yatırımın yüksek elektrik ve su ihtiyacının Gaziemir'deki altyapı üzerinde baskı oluşturabileceği, soğutma ve jeneratör sistemlerinin ise çevresel etkiler yaratabileceği öne sürülüyor.

Yaklaşık 7 bin 500 metrekarelik alanda kurulan ve 650'den fazla kabinet bulunan veri merkezinin enerji tüketimi, su kullanımı ve çevresindeki yerleşim alanlarına etkileri tartışma konusu oldu.

50 bin hanenin elektrik tüketimine eşdeğer güç iddiası

Veri merkezinin kapasitesinin 20 MW'a yükseltilmesiyle elektrik ihtiyacının önemli ölçüde artacağı belirtiliyor. Yapılan hesaplamalara göre bu büyüklükteki gücün sürekli kullanılması, yaklaşık 40-50 bin hanenin elektrik tüketimine eşdeğer bir enerji ihtiyacı oluşturabilir.

Gaziemir'de yaklaşık 50 bin hane bulunduğu tahmin edilirken tesisin tam kapasitedeki elektrik ihtiyacının ilçedeki konutların toplam tüketimiyle karşılaştırılabilecek düzeye ulaşabileceği ileri sürülüyor.

Günlük 950 metreküpe kadar su tüketimi iddiası

Veri merkezinin soğutma sistemlerinde kullanılacak su miktarı da tartışmaların odağında yer alıyor. Tesiste hangi soğutma yönteminin tercih edildiği ve suyun hangi kaynaktan karşılanacağına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

Öne sürülen hesaplamalara göre tesisin tam kapasitede günlük 700 ile 950 metreküp arasında su tüketebileceği tahmin ediliyor. Kişi başına günlük 200 litre su kullanımı esas alındığında bu miktar, yaklaşık 3 bin 500 ile 4 bin 750 kişinin günlük tüketimine karşılık geliyor.

İzmir'de yaşanan kuraklık ve su kaynaklarındaki azalma dikkate alındığında, veri merkezinin soğutma ihtiyacının Gaziemir'in su şebekesine ek yük getirebileceği ve atık su yönetimi ihtiyacını artırabileceği iddia ediliyor.

Dizel jeneratörler hava kirliliğini artırabilir

Veri merkezlerinde elektrik kesintilerine karşı kullanılan yedek jeneratör sistemlerinin de çevresel etkileri gündeme getirildi.

Tesiste dizel jeneratör kullanılması halinde egzoz emisyonlarının bölgedeki hava kalitesini olumsuz etkileyebileceği öne sürülüyor. Jeneratörlerin çalışma sıklığı ve emisyon kontrol sistemleri ise bu etkinin büyüklüğünü belirleyen unsurlar arasında bulunuyor.

Gaziemir'de yerel sıcaklık artışı yaşanabilir

Veri merkezinin soğutma sistemlerinden dışarıya verilen sıcak havanın çevredeki sıcaklık üzerinde etkili olabileceği de iddialar arasında.

20 MW güç kullanımı üzerinden yapılan hesaplamalarda, tesisin saniyede yaklaşık 20 milyon joule enerjiye karşılık gelen ısı açığa çıkarabileceği belirtiliyor. Özellikle yaz aylarında bu ısının yakın çevrede yerel sıcaklık artışlarına yol açabileceği ve rüzgârın yönüne bağlı olarak etkisinin yayılabileceği ileri sürülüyor.

Çevredeki okullar için gürültü endişesi

Yerleşim alanlarının yakınında bulunan tesisin günün 24 saati faaliyet gösterecek olması, gürültüye ilişkin endişeleri de gündeme taşıdı.

Benzer tesislerde kullanılan jeneratörlerin çalışma sırasında 85-100 desibel arasında ses oluşturabildiği belirtiliyor. Bu düzeydeki sese uzun süre maruz kalmanın işitme sağlığı açısından risk oluşturabileceğine dikkat çekiliyor.

Veri merkezinin akustik yalıtımına ve çevreye yayılacak gerçek ses düzeyine ilişkin açıklanmış bir ölçüm bulunmuyor.

İmar planı değişikliği daha önce tartışılmıştı

Gaziemir'deki veri merkezi projesi, açılışından önce imar planı değişikliği nedeniyle de belediye meclisinin gündemine gelmişti.

Tesisin bulunduğu bölgeye ilişkin plan değişikliği, muhalif meclis üyeleri tarafından "adrese teslim" olarak nitelendirilmişti.

Projenin yüklenicisi Serban İnşaat'ın süreç içerisinde Gaziemir Belediyesine bedelsiz araç hibe ettiği belirtilirken Vodafone'un da belediyeye kazandırılmak üzere 5 dönümlük park ve rekreasyon alanı bağışında bulunacağı belediye meclisi tutanaklarına yansımıştı.

Enerji ve su tüketimine ilişkin iddiaların yanı sıra geçmişteki imar tartışmaları da Gaziemir'deki veri merkezi yatırımının gündemdeki başlıkları arasında yer alıyor.