HABAŞ faciasına sert tepki: 'İşçiler üretim rakamlarından ibaret değildir!'

Hayriye Gülperi TİBİN – İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda yaşanan facia ve 18 işçinin hayatını kaybetmesi, gündemdeki yerini koruyor. Son olarak Türkiye Sağlık ve Sosyal Hizmet İşçileri Sendikası Dokuz Eylül Üniversitesi’nde yaşananlara ilişkin basın açıklaması gerçekleştirdi. Açıklamaya Sağlık Emekçileri Sendikası, Türk Sağlık Sen ve HEP – SEN de katılım gösterdi. Açıklamayı okuyan Sağlık İş Sendikası Dokuz Eylül Üniversitesi İşyeri Temsilcisi Medine Can, “İzmir'in Aliağa ilçesinde bir demir-çelik fabrikasında meydana gelen patlama sonucunda 16 emekçi kardeşimizin hayatını kaybetmesi, 13 emekçimizin yaralanması hepimizin yüreğinde derin bir acı ve öfke yaratmıştır. Öncelikle hayatını kaybeden işçi kardeşlerimize Allah'tan rahmet, ailelerine, yakınlarına ve tüm emekçi camiasına başsağlığı diliyoruz. Yaralı işçilerimize acil şifalar temenni ediyoruz. Ancak bugün yalnızca üzüntümüzü dile getirerek susamayız. Çünkü ortada cevaplanması gereken çok ciddi sorular, araştırılması gereken ihmaller ve hesap vermesi gereken sorumlular bulunmaktadır” ifadelerini kullandı. 

Uyarılar dikkate alındı mı? 

Can, konuşmasının devamında şunları kaydetti: 
“Bir sanayi tesisinde bakım çalışmaları sırasında meydana gelen, vincin düşmesiyle başlayan ve patlamaya dönüşen bir facia karşısında şu soruları sormak zorundayız; bakım ve onarım çalışmaları öncesinde gerekli iş güvenliği tedbirleri alınmış mıdır? Kullanılan vincin teknik kontrolleri ve periyodik bakımları eksiksiz yapılmış mıdır? Doğal gaz ve oksijen hatlarının güvenliği yeterince sağlanmış mıdır? Çalışanların can güvenliğini koruyacak risk analizleri yapılmış mıdır? İş güvenliği uzmanlarının uyarıları dikkate alınmış mıdır? Daha önce yapılan denetimlerde hangi eksiklikler tespit edilmiş, bu eksiklikler giderilmiş midir? İşçilerin güvenliği mi, üretimin devamlılığı ve ekonomik çıkarlar mı öncelenmiştir? Bu soruların cevabı verilmeden hiçbir açıklama kamu vicdanını rahatlatamaz.

Yetkililer tarafından fabrikada iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının bulunduğu ve geçmiş dönemlerde denetimler gerçekleştirildiği ifade edilmektedir. Ancak burada asıl mesele kaç denetim yapıldığı değil, bu denetimlerin işçilerin hayatını koruyacak sonuçlar üretip üretmediğidir. Bir iş yerinde uzmanların bulunması, denetim raporlarının hazırlanması veya mevzuatın kâğıt üzerinde yerine getirilmesi yeterli değildir. Önemli olan, işçinin vardiyasına sağ salim başlayıp evine sağ salim dönebilmesidir. Eğer bir fabrikada bakım çalışması sırasında yaşanan teknik bir arıza onlarca insanın hayatını etkileyecek boyutta bir felakete dönüşüyorsa, denetimlerin etkinliği ve iş güvenliği sisteminin işleyişi bütün yönleriyle sorgulanmalıdır.” 

Hiç kimse sorumluluktan kaçmamalı 

Yaşanan olayla ilgili olarak yetkili kimselerin sorumluluktan kaçmaması gerektiğini belirten Can, şöyle konuştu: 
“Cumhurbaşkanı tarafından adli ve idari soruşturma başlatıldığı, ihmali ve sorumluluğu bulunan kişilerin ortaya çıkarılacağı açıklanmıştır. İlgili bakanlar da bölgeye giderek incelemelerde bulunmuş, soruşturmanın sürdüğünü ve altı kişi hakkında gözaltı kararı bulunduğunu bildirmiştir. Elbette soruşturma başlatılması gereklidir. Ancak devletin sorumluluğu yalnızca facia meydana geldikten sonra bölgeye gitmek, açıklama yapmak ve soruşturma başlatmak değildir. Devletin asli görevi, böyle facialar yaşanmadan önce gerekli denetimleri yapmak, iş güvenliğini sağlamak ve emekçilerin yaşam hakkını korumaktır. Bizler devletin bu olay karşısındaki tutumunu yalnızca yapılan açıklamalarla değil, ortaya çıkarılacak gerçeklerle, şeffaflıkla ve atılacak somut adımlarla değerlendireceğiz. Soruşturmaların yalnızca birkaç çalışan veya teknik personelle sınırlı kalmaması, işletme yönetiminin, iş güvenliği sorumlularının, denetim mekanizmalarının ve varsa kamu görevlilerinin sorumluluğunun da araştırılması gerekmektedir. Hiç kimse sermayesinin, makamının veya siyasi gücünün arkasına saklanarak sorumluluktan kaçamamalıdır.” 

Tedbirler hayata geçirilmeli 

Ayrıca konuyla ilgili taleplerini sıralayan Can, açıklamasına şöyle devam etti: 
“Taleplerimiz açık ve nettir:
Patlamanın meydana geliş nedeni bütün teknik ve bilimsel yönleriyle kamuoyuna açıklanmalıdır. Fabrikanın geçmiş iş güvenliği denetimleri, bakım kayıtları, risk analizleri ve tespit edilen eksiklikleri kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Sorumluluğu bulunan işletme yöneticileri, iş güvenliği sorumluları ve ilgili kamu görevlileri dahil herkes hakkında gerekli incelemeler yapılmalıdır. Soruşturma bağımsız, tarafsız ve şeffaf biçimde yürütülmelidir. Hayatını kaybeden işçilerin ailelerinin maddi ve manevi hakları güvence altına alınmalı, yaralı işçilerin tedavi ve rehabilitasyon süreçleri eksiksiz karşılanmalıdır. Aliağa başta olmak üzere bölgedeki sanayi tesislerinde kapsamlı iş sağlığı ve güvenliği denetimleri gerçekleştirilmelidir. Benzer faciaların tekrar yaşanmaması için yalnızca kâğıt üzerinde kalan değil, uygulanabilir ve yaptırımı olan tedbirler hayata geçirilmelidir.” 

Ekonomik kazanç insan hayatının üstünde tutulamaz 

Can, konuşmasını şu ifadelerle noktaladı: 
“Aliağa, Türkiye'nin önemli sanayi merkezlerinden biridir. Ancak sanayileşmenin bedeli işçilerin canıyla ödenemez. Üretim, büyüme, ihracat ve ekonomik kazanç hiçbir zaman insan hayatının üzerinde tutulamaz. İşçiler, fabrikaların üretim rakamlarından ibaret değildir. Onlar birer evlat, birer anne, birer baba, birer kardeş ve bir ailenin yaşam kaynağıdır.
Her ölümün ardından kader demek, her facianın ardından üzgünüz açıklaması yapmak ve birkaç gün sonra hiçbir şey yaşanmamış gibi devam etmek kabul edilemez. Bizim istediğimiz ayrıcalık değil, anayasal bir hak olan yaşam hakkının korunmasıdır. Aliağa'da hayatını kaybeden emekçilerin hesabı sorulmadan, ihmaller bütün yönleriyle açığa çıkarılmadan ve sorumlular hukuk önünde hesap vermeden bu olayın takipçisi olmaya devam edeceğiz. Unutulmamalıdır ki; işçinin can güvenliği bir lütuf değil, devletin ve işverenin yerine getirmek zorunda olduğu temel bir sorumluluktur. Hayatını kaybeden bütün emekçilerimizi saygı ve rahmetle anıyor, ailelerinin acısını paylaşıyoruz.”