Türk ihracatına Rusya kıskacı: 'Ürünlerimizin fiyatı değerini bulamıyor'

 Hayriye Gülperi TİBİN / İZMİR GASTE – İzmir'in önemli tarımsal ihraç ürünlerinden Satsuma mandalinasında yeni sezon başladı ancak ihracatçılar sevkiyat sorunlarıyla karşı karşıya. Rusya'ya doğrudan deniz yolu taşımacılığının yapılamaması ürün fiyatlarını olumsuz etkilerken Avrupa pazarına ulaşımda kullanılan Macaristan geçiş belgelerinin tükenmesi de yeni bir krizin habercisi oldu. Sektör temsilcileri, temin edilmesi beklenen ek 10 bin belgenin mevcut kullanım hızıyla yalnızca 20 gün yeteceği uyarısında bulundu.

İzmir'in Gümüldür ilçesinde Satsuma mandalinası ihracat sezonunun başlaması dolayısıyla Ege İhracatçı Birlikleri bünyesindeki Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği tarafından basın toplantısı düzenlendi. Toplantının ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan Türk Meyve Sebze Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Hayrettin Uçak ile Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, ihracatın önündeki ulaşım engellerini anlattı.

Rusya'ya sevkiyat yapılamıyor, ürünler değerini bulamıyor

Rusya hattında yaşanan deniz yolu tıkanıklığının üreticileri ve ihracatçıları olumsuz etkilediğini belirten Hayrettin Uçak, özellikle üzüm, narenciye ve erik gibi ürünlerin fiyatlarının bu durumdan etkilendiğini söyledi.

Uçak, "Özellikle Rusya hattındaki deniz yolu tıkanıklığı üreticilerimizi ve bizleri ciddi anlamda olumsuz etkiliyor. Şu anda Rusya’ya deniz yoluyla doğrudan ürün gönderilemediği için üzüm, narenciye ve erik gibi ürünlerimizin fiyatları ne yazık ki değerini bulamıyor" dedi.

Sorunun çözümü için ilgili bakanlıklarla görüşmelerin sürdüğünü anlatan Uçak, Rusya'nın Ankara Büyükelçiliği temsilcileriyle de İzmir'de temas kurduklarını ancak deniz yolunun yeniden açılmasına ilişkin kesin bir tarih verilmediğini ifade etti.

Ürünlerin şu anda kara yoluyla gönderildiğini belirten Uçak, bu yöntemin hem nakliye maliyetlerini artırdığını hem de teslimat sürelerini uzattığını söyledi. Uçak, sorunun kısa vadede çözülmesini beklemediklerini dile getirdi.

Macaristan geçiş belgeleri ekim başında tükendi

Avrupa pazarına yönelik sevkiyatlarda da sıkıntı yaşandığını belirten Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, Macaristan üzerinden yapılan kara yolu taşımacılığında kullanılan geçiş belgelerinin (dozvola) tükendiğini açıkladı.

Macaristan'ın Türkiye'ye bu yıl 150 bin geçiş belgesi tahsis ettiğini söyleyen Balık, önceki yıllarda aralık ayına kadar yeten belgelerin bu kez ekim ayının başında tükendiğini belirtti.

Balık, sorunun çözümü için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunulduğunu ve 10 bin ek geçiş belgesi sözü alındığını ifade etti. Ancak belgelerin henüz kullanıma sunulmadığını söyledi.

"20 gün sonra yine bir kriz"

Ek belgelerin de kalıcı çözüm sağlamayacağını vurgulayan Balık, günlük yaklaşık 500 belgenin kullanıldığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bizim girişimlerimizle, sağ olsun bakanlığımız, biz bu konuyu daha önceden haberdar ettik. Bakanlığın girişimleriyle bir 10 bin ek dozvola sözü alındı. Henüz gelmedi ama baskıdaymış. Fakat dozvola burada hiçbir şey. Günde 500 dozvola gidiyor. 20 gün demektir. 20 gün sonra yine bir kriz."

Balık, yılın kalan döneminde yeni bir sevkiyat sıkıntısı yaşanmaması için geçiş belgelerinin özellikle yaş meyve ve sebze taşımacılığında kullanılmasını istedi.

Yaş meyve ve sebzede alternatif güzergâh sorunu

Macaristan güzergâhının yaş meyve ve sebze ihracatında ayrı bir önemi bulunduğunu anlatan Balık, bunun nedeninin Avrupa Birliği'nin ürünlere uyguladığı kontrol süreçleri olduğunu söyledi.

Avrupa Birliği'ne giren yaş meyve ve sebzelerin ilk giriş ülkesinde analize tabi tutulduğunu belirten Balık, kontrollerden geçen ürünlerin birlik içerisinde sevkiyatına devam edebildiğini ifade etti.

Ancak sevkiyat sırasında Avrupa Birliği dışına çıkılarak Sırbistan üzerinden yeniden giriş yapılmasının ek kontroller ve belge işlemleri doğurabildiğini anlatan Balık, bu nedenle yaş meyve ve sebze taşıyan araçların diğer sektörlerle aynı şekilde değerlendirilemeyeceğini savundu.

Diğer yüklerin farklı kara yolu güzergâhları veya Ro-Ro taşımacılığıyla sevk edilebildiğini belirten Balık, yaş meyve ve sebzede ürünlerin niteliği ve analiz süreçleri nedeniyle alternatiflerin sınırlı kaldığını söyledi.

İhracatçılardan geçiş belgelerinde öncelik çağrısı

Cengiz Balık, temin edilmesi beklenen 10 bin ek geçiş belgesinin önemli bölümünün yaş meyve ve sebze taşıyan araçlara ayrılması gerektiğini dile getirdi.

Özellikle narenciye ihracat sezonunun başladığı dönemde sevkiyatın kesintiye uğramasının sektörü zorlayacağını belirten Balık, yıl sonuna kadar tahsis edilecek belgelerde analize tabi ürünlere öncelik verilmesi çağrısında bulundu.

İhracatçıların açıklamalarına göre İzmir'de Satsuma sezonunun başladığı dönemde Rusya hattındaki deniz yolu sorunu ile Avrupa'ya kara yolu taşımacılığında yaşanan geçiş belgesi sıkıntısı aynı anda etkisini gösteriyor. Sektör temsilcileri, sevkiyat maliyetlerinin düşürülmesi ve ürünlerin pazarlara zamanında ulaştırılması için iki sorunun da çözülmesini bekliyor.