Sayıştay Foça'daki 35 yıllık otel dosyasına dikkat çekti: 48,7 milyonluk kira kaybı var

Sayıştay'ın Foça Belediyesi 2025 yılı denetim raporunda, İsmetpaşa Mahallesi'ndeki bir otelin yaklaşık 38 yıla yayılan kiralama ve ruhsat işlemleri mercek altına alındı. Rapora göre belediye, 1990-2025 yılları arasında otelin kira bedellerini tahsil etmedi. İlk hesaplamalarda yaklaşık 48 milyon 790 bin liralık kira kaybı belirlenirken, yangın güvenliği eksiklikleri nedeniyle ruhsatı iptal edilen işletmeye gerekli belgeler tamamlanmadan yeniden ruhsat verildiği de tespit edildi.

Ekim 2026'da yayımlanan raporda, 1987 yılında başlayan kiralama sürecinde alınan belediye kararları, mahkeme hükümleri, kira yazışmaları ve ruhsat işlemleri ayrı ayrı incelendi. Sayıştay, belediyenin taşınmaz üzerindeki haklarını korumak ve alacaklarını tahsil etmek için gerekli işlemleri yıllar boyunca tamamlamadığına dikkat çekti.

1989'da iptal edilen kiralama yeni sözleşmeyle sürdürüldü

Otelin bulunduğu belediye taşınmazı, 1987 yılında turistik tesis yapılması amacıyla kiraya verildi. Kiralama talebinde bulunan şirket başlangıçta 43 yıllık kullanım hakkı isterken belediye encümeni taşınmazın 49 yıllığına kiralanması için ihale kararı aldı.

Sayıştay'ın incelediği belgelerde, ihalenin yalnızca belediye panosunda duyurulduğu, tahmini kira bedelinin nasıl belirlendiğini gösteren belgenin bulunmadığı ve ihaleye sadece taşınmazı talep eden şirketin katıldığı görüldü. İhale evrakında 2 bin metrekare olarak belirtilen alanın sözleşme aşamasında 4 bin metrekareye çıkarıldığı da tespit edildi.

İçişleri Bakanlığı müfettişinin ihale işlemlerini mevzuata aykırı bulmasının ardından Foça Belediye Meclisi, 16 Mayıs 1989'da söz konusu kiralamayı da kapsayan üç taşınmazın ihalesini oybirliğiyle iptal etti.

Ancak diğer iki taşınmazla ilgili kiralama sona erdirilirken otelin bulunduğu alan için 8 Haziran 1990'da yeni sözleşme yapıldı. Sayıştay, iptal kararına rağmen taşınmazın aynı kiracı tarafından kullanılmaya devam edildiğini belirledi.

İhtarname gönderildi ancak kira tahsil edilmedi

Yeni kira sözleşmesinde ödeme tutarı, otelin yatak kapasitesi ve konaklama fiyatları üzerinden hesaplanacak şekilde belirlendi. 1991 yılında yapılan noter tespitinde tesisin 68 oda ve 136 yatak kapasitesine sahip olduğu kaydedildi.

Belediye, 1990-1995 yılları arasında kiracı şirkete çeşitli tarihlerde ödeme yapması için yazılar ve noter ihtarnameleri gönderdi. İhtarnamelerde kira bedellerinin 30 gün içinde ödenmemesi halinde tahliye ve alacak davası açılacağı bildirildi.

Buna rağmen Sayıştay, kiracıya karşı söz konusu davaların açılmadığını ve taşınmazın tahliye edilmediğini belirledi. Raporda, şirketin bazı yıllarda kira hesabına itiraz ettiği ancak ödeme yapmadığı belirtildi.

1995 sonrasında ise birkaç yıl dışında kira yazışmalarının ve tahsilat işlemlerinin büyük ölçüde durduğu kaydedildi.

Sayıştay 48,79 milyon liralık kira kaybı hesapladı

Denetçiler, 1990-2025 yılları arasındaki kira işlemlerini inceleyerek belediyenin yaklaşık 48 milyon 790 bin 62 liralık gelir kaybına uğradığı yönünde ilk hesaplamayı yaptı.

Raporda, kira bedellerinin yıllar içinde emsal taşınmazlar ve güncel koşullar dikkate alınarak yeniden belirlenmesi için yargı yoluna da başvurulmadığı ifade edildi. Bu nedenle gerçek kaybın ilk hesaplamada ortaya çıkan tutardan daha yüksek olabileceği değerlendirildi.

Sayıştay, zamanaşımına uğramayan kira alacaklarının takip edilmesini, zamanaşımına uğrayan alacaklardan doğan kamu zararının ve sorumluların belirlenmesini istedi.

Belediye yönetimi ise hukuk biriminden görüş alınarak gerekli işlemlere başlanacağını bildirdi. Raporda, bu işlemlerin sonuçlarının henüz ortaya çıkmadığı belirtildi.

Otelin yanındaki 1.979 metrekarelik kamu alanı da kullanıldı

Denetimde, otelin yanında bulunan ve kamunun ortak kullanımına ayrılan 1.979 metrekarelik alanın da işletme sınırlarına dahil edildiği belirlendi.

Sayıştay, belediyenin sorumluluğundaki bu alanın kiracı tarafından kullanıldığını ancak 2026 yılına kadar işgal nedeniyle ecrimisil tahakkuk ettirilmediğini ve tahsilat yapılmadığını tespit etti.

2026 yılında geriye dönük olarak 2021-2025 dönemini kapsayan ecrimisil işlemleri başlatıldı. Sayıştay, daha önceki yıllara ilişkin olası kamu zararının da araştırılması gerektiğini belirtti.

Mahkeme kararına rağmen işletmeye ruhsat verildi

Otelin ruhsat geçmişi de denetim raporunun önemli bölümlerinden birini oluşturdu.

İzmir 1. İdare Mahkemesi, 1993 yılında verdiği kararda otelin imar mevzuatına aykırılıkları nedeniyle yapı kullanma izni verilmemesi ve mühürlenmesi işlemlerini hukuka uygun buldu.

Buna rağmen 2017 yılında dönemin belediye başkanının onayıyla işletme için geçici çalışma izni düzenlendi. Sayıştay, yapı kullanma izin belgesi bulunmayan işletmeye gerekli koşullar sağlanmadan ruhsat verilmesini mevzuata aykırı olarak değerlendirdi.

Raporda, 2018 yılında da işletmeye yeni işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği kaydedildi.

Yangın önlemleri yetersiz bulundu, yeniden ruhsat verildi

Otel dosyasındaki en güncel işlemler ise 2025 yılında yaşandı. İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı ekipleri, 18 Nisan 2025'te yaptıkları denetimde işletmenin yangın önlemlerinin mevzuata uygun olmadığını tespit etti.

Bu tespit Foça Belediyesi'ne bildirilmesine rağmen yaklaşık dört ay boyunca işlem yapılmadı. Belediye, 7 Ağustos'ta işletmeden itfaiye uygunluk başvurusu yapmasını istedi ve 25 Ağustos 2025'te mevcut işyeri açma ve çalışma ruhsatını iptal etti.

Ancak yalnızca sekiz gün sonra, 2 Eylül 2025'te işletmeye yeni ruhsat düzenlendi. Sayıştay, yeni ruhsat verilirken yapı kullanma izin belgesi ve olumlu itfaiye raporu gibi gerekli belgelerin bulunmadığını belirledi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığının 18 Kasım 2025 tarihli yazısında da işletmedeki yangın tedbirlerinin yetersiz olduğu ve eksiklikler giderilinceye kadar faaliyet göstermesinin can ve mal güvenliği açısından sakıncalı olduğu bildirildi.

Sayıştay'ın denetiminde, gerekli şartlar sağlanmadan verilen 2 Eylül 2025 tarihli ruhsatın inceleme sırasında halen aktif olduğu kaydedildi.

İzinsiz alt kiralama ve mühür işlemleri de rapora girdi

Sayıştay, kiracının belediyeden izin almadan oteli başka bir şirkete kiraladığını ve bu duruma ilişkin gerekli sözleşmesel işlemlerin yapılmadığını da belirledi.

Raporda ayrıca mühürlenen işletmenin mührünün kırılması ve sonraki süreçte mühür kaldırılmasına ilişkin işlemler de incelendi. Denetçiler, kiracının sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesine rağmen taşınmazın kullanımının yıllarca sürdüğüne dikkat çekti.

Sayıştay tahliye ve kamu zararına ilişkin işlem istedi

Sayıştay, otelin kiralama sürecinde ortaya çıkan eksikliklerin giderilmesi için belediyeden kapsamlı işlem yapılmasını istedi.

Raporda, tahsil edilmeyen kira bedellerinin belirlenmesi, zamanaşımına uğramayan alacakların tahsil edilmesi, geçmiş dönemlerde oluşmuş olabilecek kamu zararının sorumlularının tespit edilmesi ve taşınmazın tahliyesi için gerekli hukuki adımların atılması gerektiği belirtildi.

Kiracı tarafından kullanılan kamu alanına ilişkin ecrimisil işlemlerinin tamamlanması, ruhsat koşullarının mevzuata uygun hale getirilmesi ve yangın güvenliği eksikliklerine yönelik gerekli tedbirlerin alınması da Sayıştay'ın talepleri arasında yer aldı.

Foça Belediyesi, rapora verdiği yanıtlarda hukuk biriminden görüş alınarak işlemlerin başlatılacağını veya başlatıldığını bildirdi. Sayıştay ise bu adımların tamamlanmadığını, sonuçlarının sonraki denetimlerde değerlendirilebileceğini kaydetti.

Başkan yardımcısının aracı günde ortalama 250 kilometre yol yaptı

Sayıştay'ın bir başka tespiti belediye başkan yardımcısına tahsis edilen hizmet aracına ilişkin oldu. Rapora göre araç, başkan yardımcısını başka bir ilçedeki evinden alıp Foça Belediyesi'ne getirmek ve mesai sonunda yeniden evine bırakmak için kullanıldı.

Şoförün bazı yolculukları araçta yolcu bulunmadan yaptığı, aracın bu kullanım nedeniyle günde ortalama 250 kilometre yol kat ettiği belirlendi. Hafta içi ve hafta sonu bazı günlerde başka ilçelere de gidildiği kaydedildi.

Araç için harcanan yakıt, Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) ücretleri ve şoförün fazla mesai giderleri belediye bütçesinden karşılandı.

Sayıştay, belediye başkan yardımcılarının kendilerine makam aracı tahsis edilebilecek kişiler arasında yer almadığını ve söz konusu kullanımın resmî hizmetten çok kişisel ulaşım niteliği taşıdığını değerlendirdi.

Belediye yönetimi ise araçların kamu hizmetlerinin hızlı yürütülmesi amacıyla kullanıldığını belirterek sonraki süreçte araç tahsislerinin mevzuata uygun yapılacağını bildirdi.

Üç belediye aracı personelin ulaşımında kullanıldı

Denetimde belediyeye ait üç binek aracın personel servisi gibi kullanıldığı da tespit edildi. Araçlardan ikisinin birkaç personelin işe geliş ve gidişi için kullanıldığı, bir aracın ise belediye avukatı tarafından ilçe dışındaki ulaşımında kullanıldığı belirtildi.

Sayıştay, personelin ulaşımı için ayrıca servis hizmeti ve yol yardımı bulunmasına rağmen binek araçların bu amaçla kullanılmasını kamu kaynaklarının amacı dışında değerlendirilmesi olarak nitelendirdi.

Yakıt ve HGS giderlerinin belediye bütçesinden karşılandığı, araçların kullanımı için gerekli görevlendirme yazılarının da düzenlenmediği kaydedildi.

274 taşınmaz ihale yapılmadan kullandırıldı

Foça Belediyesi'nin taşınmaz yönetiminde de önemli eksiklikler belirlendi. Rapora göre belediyenin tasarrufunda bulunan 274 taşınmaz, ihale yapılmadan yalnızca ecrimisil karşılığında kullandırıldı. Buna karşılık mevzuata uygun ihale yöntemiyle kiraya verilen taşınmaz sayısı beşte kaldı.

Sayıştay, ecrimisilin işgal edilen kamu taşınmazlarından alınan bir bedel olduğunu, kira sözleşmesinin yerine geçemeyeceğini vurguladı. Söz konusu yerlerin büyük bölümünün dükkân olarak kullanılması da denetimde dikkat çekilen ayrıntılar arasında yer aldı.

Belediyenin bu taşınmazlar için tahliye süreçlerini başlatmadığı, ecrimisil uygulamasının geçici bir işlem olmaktan çıkarak sürekli kullanım yöntemine dönüştüğü belirtildi.

Ayrıca 2025 yılı sonunda vadesi geçtiği halde tahsil edilmeyen 5 milyon 975 bin liralık ecrimisil alacağı bulunduğu, bazı alacakların zamanaşımı riski taşıdığı kaydedildi.

Foça kıyılarında halkın denize erişimi engellendi

Sayıştay raporu, Foça'da uzun süredir tartışılan kıyı kullanımı sorunlarına ilişkin de tespitler içerdi.

Eski Foça ve Yeni Foça'daki bazı otel ve plaj işletmelerinin kıyıları kullanıma kapatarak müşterisi olmayan vatandaşların denize ulaşmasını engellediği belirlendi. Bazı alanlarda denize girmek isteyenlerden ücret talep edildiği kaydedildi.

Raporda sahil şeridindeki yol ve kaldırımların da masa, sandalye, tente ve platformlarla işgal edildiği belirtildi. Park ve yeşil alanlardaki bazı büfelerin kendilerine ayrılan alanların çok dışına çıktığı, 6 metrekarelik kullanım alanının 420 metrekareye kadar genişlediği örnekler bulunduğu ifade edildi.

Belediye yönetimi, bazı işgallere yönelik işlemlerin başlatıldığını ve bir büfenin kaldırıldığını bildirdi. Sayıştay ise kıyıların ve kamusal alanların herkesin kullanımına açık tutulması için denetimlerin artırılmasını istedi.

Kaçak yapı sayısı 999'a ulaştı

İmar denetimlerine ilişkin bulgularda, Foça'da 2025 yılı itibarıyla imara aykırı olduğu tespit edilen 999 yapı bulunduğu belirtildi.

Sayıştay, 2022-2025 döneminde 98 yapı hakkında yıkım kararı alındığını ancak bu kararlardan yalnızca 27'sinin uygulandığını kaydetti. Yıkım için açılan ihalelerin teklif veren çıkmaması nedeniyle sonuçlandırılamadığı belirtildi.

İmar ve denetim birimlerinin tespit ettiği aykırı yapıların bilgilerinin Mali Hizmetler birimine düzenli aktarılmaması nedeniyle bu yapılara ilişkin emlak vergisi takibinin de sağlıklı yapılamadığı belirlendi.

Yenifoça Fevzi Çakmak Mahallesi'nde tarım ve çayır-mera niteliğindeki alanlarda bulunan 14 parsel için gerekli imar planları onaylanmadan yapı ruhsatı düzenlenmesi de denetim konusu oldu. Belediye tarafından iptal edilen ruhsatların, yargıdaki yürütmeyi durdurma kararlarının ardından yeniden geçerlilik kazandığı bildirildi.

Personel giderlerinde yasal sınır 79,5 milyon lira aşıldı

Sayıştay, Foça Belediyesi'nin şirket personeli dahil toplam personel giderinin 2025 yılında 207 milyon 717 bin liraya ulaştığını belirledi. Mevzuata göre hesaplanan üst sınır 128 milyon 162 bin lira olurken sınırın 79 milyon 554 bin lira aşıldığı tespit edildi.

Belediye yönetimi, şirket personelinin hesaplamaya dahil edilmesine itiraz etti. Sayıştay ise ilgili düzenlemenin belediye şirketi çalışanlarını da kapsadığını belirterek bulgusunu korudu.

Ayrıca belediye şirketine bağlı 102 personelin hukuki dayanak olmadan belediyenin çeşitli birimlerinde çalıştırıldığı belirlendi.

Mali kayıtlarda 62,9 milyon lirayı aşan fark

Belediyenin taşınır mal kayıtlarıyla bilançosu arasında da önemli tutarsızlıklar tespit edildi. İlk madde ve malzeme hesabında 26,1 milyon lira, taşıtlar hesabında 19,1 milyon lira, demirbaşlarda 16,7 milyon lira, tesis ve makinelerde ise yaklaşık 1 milyon lira fark bulundu.

Dört hesapta toplam 62 milyon 992 bin liralık kayıt farkı oluştu. Sayıştay, taşınır mal yönetim cetvelleriyle muhasebe kayıtlarının birbirini tutmadığını belirtti.

Bunun yanı sıra bazı varlıklar için kayıtlı değerlerinin üzerinde amortisman ayrıldığı, bazı varlıklar içinse hiç amortisman ayrılmadığı tespit edildi. Belediyeye ait taşınmazların envanter ve tapu kayıtlarının da tamamlanmadığı belirtildi.

Sayıştay belediyeden işlemlerin düzeltilmesini istedi

Raporda Foça Belediyesi'nin gelir takibi, taşınmaz yönetimi, ihale uygulamaları ve personel işlemlerinde mevzuata uygun hareket etmesi gerektiği vurgulandı. Sayıştay, önceki yıllardan kalan alacakların tahsil edilmesini, kamu taşınmazlarının ihale yoluyla kullandırılmasını ve kamuya açık alanlardaki işgallerin kaldırılmasını istedi.

Belediye yönetimi, bulguların bir bölümünü kabul ederek gerekli düzeltmelerin yapılacağını bildirirken bazı uygulamaların gerekçelerine ilişkin açıklamalar sundu.