Okul kantinlerinde yeni dönem başladı: Bu ürünlerin satışı artık yasak

Yeni eğitim öğretim yılıyla birlikte okul kantinlerinde hangi ürünlerin raflarda bulunabileceği konusunda daha ayrıntılı kurallar uygulanmaya başladı. Düzenlemede yalnızca ürünün türü değil, içerdiği enerji, şeker, doymuş yağ ve sodyum miktarı gibi besin değerleri de dikkate alınıyor.

Özellikle çocukların sık tükettiği yüksek şeker, yüksek yağ ve yüksek kafein içeren ürünlerin okul ortamındaki erişiminin sınırlandırılması hedefleniyor.

Kantinlerde satılması yasaklanan ürünler belli oldu

Yeni kriterlere göre enerji içecekleri, kolalı ve gazlı içecekler, sporcu içecekleri, yapay soda, aromalı şuruplar, aromalı içecek tozları, aromalı sular ve çeşitli meyveli içecekler okul kantinlerinde satılamayacak.

Bazı meyve nektarları, meyve suyu konsantreleri, soğuk çay ve benzeri aromalı içecekler de kapsam dışında tutuldu. Yalnızca katkı maddesi içermeyen, doğal aroma verici kullanılan ve ilave şeker bulunmayan belirli ürünler için istisna getirildi.

Kızartılarak hazırlanan yiyecekler ve satış sırasında kızartılan ürünler de yasaklı ürünler arasında yer aldı. Böylece okul kantinlerinde öğrencilerin hızlı atıştırmalık olarak tercih ettiği kızartma türü yiyeceklerin satışı sınırlandırılmış oldu.

Cips, çikolata ve gofretlerde de önemli değişiklik

Öğrencilerin kantinlerde en sık tercih ettiği ürünlerden cips, çikolata ve gofretler için de yeni kriterler getirildi.

Besin skoru A ve B grubunda olmayan cipslerin satışı yasaklanırken, çikolata ve benzeri ürünlerde A, B veya C besin skoruna sahip olmayan ürünlere izin verilmeyecek. Bu kapsamda damla çikolata, sürülebilir çikolata ve çikolata kaplamalı ürünler de düzenlemede yer alıyor.

Gofretlerde ise ürünün sade, dolgulu veya kaplamalı olması fark etmiyor. Belirlenen kapsam dahilindeki gofretlerin okul kantinlerinde satışına izin verilmeyecek.

Şekerleme ve bazı tatlılar artık kantinlerde olmayacak

Yeni düzenlemede şeker ve şekerleme türlerinin tamamına yönelik kapsamlı bir sınırlama getirildi. Jöle şekerlemeler, sert şekerler, yumuşak şekerler, dolgulu veya kaplamalı şekerlemeler, drajeler ve lolipoplar yasaklanan ürünler arasında bulunuyor.

Krema, çikolata dolgusu veya jöle içeren kek, bisküvi ve pastalar da satışına izin verilmeyen ürünler arasında. Yaş pasta, ekler, kruvasan, donut, parfe, mozaik pasta, muffin ve cupcake gibi ürünler de bu kapsamda değerlendiriliyor.

Hamurlu ve şerbetli tatlılar ile kuru baklava da okul kantinlerinde satışına izin verilmeyen ürünler arasında yer alıyor.

Çiğ köfte ve bazı içecekler de kapsamda

Et içeren, koruyucu madde bulunan ve ambalajsız şekilde satılan çiğ köfte de yasaklı ürünler arasında bulunuyor. Bunun yanında liseler dışındaki eğitim kurumlarında siyah ve yeşil çayın satışına izin verilmiyor.

Katkısız ve paketli meyve çayları dışındaki bitki çayları da liseler hariç satış kapsamının dışında tutuluyor.

Kafein içeren yiyecek ve içeceklerin yanı sıra kahve tarzı ürünler, mocha, latte ve cappuccino gibi ürünler de okul kantinlerinde satılamayacak. Guarana, guarana özü veya sonradan kafein eklenmiş ürünler de yasak kapsamında.

Tatlandırıcı içeren yiyecek ve içecekler ile krema, hindistan cevizi sütü ve hindistan cevizi kreması içeren ürünler de kantinlerde satışa sunulamayacak.

Bazı renklendiricileri içeren ürünlere de izin yok

Yeni kurallarda belirli renklendiricileri içeren gıda ve içecekler için de doğrudan satış yasağı bulunuyor. Sunset Yellow (E110), Kinolin Sarısı (E104), Karmosin (E122), Allura Red (E129), Tartrazin (E102) ve Ponzo 4R (E124) içeren ürünler okul kantinlerinde satılamayacak.

Eritme peynirler de satışına uygun olmayan ürünler arasında sayılıyor.

Her ürün tamamen yasaklanmadı

Düzenleme, okul kantinlerinde paketli tüm ürünlerin satışını yasaklamıyor. Bazı kek, bisküvi, kraker, kahvaltılık tahıl, tahıl bar ve patlamış mısır ürünleri belirlenen besin kriterlerini karşılamaları halinde satılabilecek.

Bu ürünlerde porsiyon başına toplam enerjinin 200 kilokaloriyi aşmaması, yağdan gelen enerjinin toplam enerjinin yüzde 35'ini geçmemesi, doymuş yağdan gelen enerjinin yüzde 10'un altında kalması ve şekerden gelen enerjinin yüzde 35'i aşmaması gerekiyor. Ayrıca sodyum miktarının da 200 miligramı geçmemesi şartı bulunuyor.

Dondurma ve buzlu ürünlere de ölçü getirildi

Dondurma, sütlü buz, bitkisel yağlı sütlü buz ve benzeri ürünler de belirli besin değerlerini karşılamaları halinde satılabilecek. Bu ürünlerde toplam enerji ve doymuş yağ miktarı için ayrı sınırlar uygulanıyor.

Meyve suyu bazlı yenilebilir buzlu ürünlerin ise yüzde 99'dan fazla meyve suyu içermesi, ilave şeker bulundurmaması ve 125 mililitreyi geçmemesi gerekiyor. Ezilmiş veya kırılmış buzlu içeceklerde de yüzde 99'dan fazla meyve suyu ve ilave şekersiz olma şartı aranıyor.

Kantinde hangi sağlıklı ürünlere yer verilebilecek?

Yeni düzenlemeyle birlikte okul kantinlerinde meyve, çiğ tüketilebilen mevsim sebzeleri ve salatalar satışa sunulabilecek. Kuru meyve ve kuruyemişler de belirlenen gramaj ve içerik şartlarına uyulması halinde öğrencilerin tüketimine sunulabilecek.

Paketli ve şeker katkısız kuru meyvelerde miktar 30 gramı, tuzsuz ve soslanmamış kuruyemişlerde ise 30 gramı geçemeyecek. Benzer şekilde belirli özellikleri taşıyan meyve barları da satışa uygun olacak.

Süt, yoğurt, ayran, peynir ve haşlanmış yumurta da kantinlerde bulunabilecek ürünler arasında. Ancak bu ürünlerde de ambalaj, miktar ve üretim koşullarına ilişkin kriterler uygulanacak.

Su, doğal mineralli su ve doğal kaynak suyunun yanı sıra şekersiz sakızlar da satışına izin verilen ürünler arasında bulunuyor.

Tost ve poğaça gibi ürünlerde de sınır var

Öğrencilerin okul kantinlerinde sıkça tükettiği poğaça, tost ve simit gibi ürünler tamamen yasaklanmadı. Ancak bunların belirli besin değerlerini karşılaması gerekiyor.

Poğaça, tost ve simitte enerji, doymuş yağ ve sodyum açısından belirlenen sınırların aşılmaması şart. Sade kek için de ayrıca enerji ve doymuş yağ kriterleri getirildi.

Sıcak yemeklerde de besin değerleri dikkate alınacak

Kantin ve okul bünyesindeki diğer gıda işletmelerinde satılan börek, makarna, pizza, pide, fırınlanmış patates ürünleri, pilav ve spagetti gibi yiyeceklerde de enerji, doymuş yağ ve sodyum sınırları uygulanacak.

Burger, köfte, nugget, konserve balık ve hindi gibi et ürünleri için de ayrı besin kriterleri belirlendi. Koruyucu içermeyen salam, pastırma, sucuk ve sosis gibi işlenmiş et ürünlerinde ise farklı enerji, doymuş yağ ve sodyum sınırları uygulanacak.

Yeni uygulamayla birlikte okul kantinlerinde yalnızca ürünün adı değil, içeriği ve besin değerleri de satış kararında belirleyici olacak. Böylece öğrencilerin okul saatleri içinde daha sağlıklı seçeneklere yönlendirilmesi amaçlanıyor.