Menderes'te 5 bine yakın işletme ruhsatsız

Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan raporda, belediyenin 2025 yılı mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları dışında tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği belirtildi. Denetim bulguları, bütçe tahminleri ile gerçekleşmeler arasındaki farkların yanı sıra kamu kaynaklarının yönetimindeki mevzuata aykırı uygulamaları ve idari eksiklikleri gündeme getirdi.
 

Menderes Belediyesi’nin 2025 yılı ek bütçe dahil toplam gelir tahmini 2 milyar 163 milyon TL olarak belirlenirken, yıl sonunda net bütçe geliri 1 milyar 52 milyon 40 bin 491,94 TL oldu. Böylece gelir gerçekleşme oranı yüzde 48,64’te kaldı.
 

Gelir kalemleri arasında en yüksek sapma sermaye gelirlerinde yaşandı. Yıl başında 580 milyon TL olarak tahmin edilen sermaye gelirleri, yıl sonunda 46 milyon 312 bin 120 TL olarak gerçekleşti. Gerçekleşme oranı yüzde 7,98 oldu. Vergi gelirlerinin net gerçekleşme oranı yüzde 57,35 ile 245 milyon 824 bin 82,18 TL, teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinin gerçekleşme oranı ise yüzde 65,83 ile 122 milyon 414 bin 622,89 TL olarak kaydedildi.

756 MİLYON TL'LİK ÖDENEK İPTAL EDİLDİ

Belediyenin 2025 yılı toplam bütçe ödeneği, devreden ödeneklerle birlikte 2 milyar 176 milyon 40 bin 705,10 TL olarak gerçekleşti. Yıl içerisinde 1 milyar 414 milyon 999 bin 93,63 TL bütçe gideri yapılırken, 755 milyon 994 bin 923,27 TL tutarındaki ödenek iptal edildi. Gider bütçesinin genel gerçekleşme oranı yüzde 65,03 oldu.
Gider kalemleri incelendiğinde, mal ve hizmet alım giderleri 1 milyar 71 milyon 312 bin 372,63 TL ile yüzde 75,85 oranında gerçekleşti. Sermaye giderleri, yani yatırımlara yönelik harcamalar ise 86 milyon 57 bin 263,26 TL oldu. Bu kalemde gerçekleşme oranı yüzde 32,54 olarak kaydedildi.

PERSONEL GİDERLERİNDE YASAL SINIR AŞILDI

Raporda öne çıkan mali bulgulardan biri, belediyenin şirket personeli dahil toplam personel giderlerinin yasal sınırı aşması oldu.

Sayıştay denetçileri, 2025 yılında şirket personeli dahil toplam personel giderinin 615 milyon 838 bin 483,74 TL'ye ulaştığını belirledi. Raporda, mevzuata göre hesaplanan 422 milyon 678 bin 479,89 TL'lik sınırın aşıldığı tespit edildi.

Personel giderlerinin hesaplamaya esas tutara oranı yüzde 58,28 olarak gerçekleşirken, raporda uygulanan yüzde 40'lık yasal sınır 18,28 yüzde puan aşıldı. Denetim bulgusunda, personel giderlerinin hesaplanmasında belediyenin personel giderleri ile mal ve hizmet alım giderleri içindeki ilgili hizmet alım tutarlarının dikkate alındığı belirtildi.

5 BİNE YAKIN İŞLETME RUHSATSIZ

Sayıştay denetçileri, belediyenin yerel vergi gelirlerinin takibi ve işyeri ruhsatlandırma süreçlerinde de önemli eksiklikler tespit etti.

Vergi dairesinden alınan aktif işyerleri listesi ile belediyenin ruhsat kayıtlarının karşılaştırılması sonucunda, Menderes sınırlarında faaliyet gösteren ve vergi mükellefiyet kaydı bulunan 4 bin 365 işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının olmadığı belirlendi.

Vergi dairesinin aktif mükellef listesi ile belediyenin vergi kayıtlarının karşılaştırılması sonucunda ayrıca 5 bin 840 işyerinin Çevre Temizlik Vergisi mükellefiyetinin tesis edilmediği, 7 bin 925 işyeri için ise İlan ve Reklam Vergisi mükellefiyet kaydının bulunmadığı tespit edildi.

Belediyenin taşınmaz yönetimi ve kira gelirlerinin takibine ilişkin bulgular da raporda yer aldı. Belediyeye ait 19 taşınmazın ihale yapılmaksızın ecrimisil karşılığında kullandırıldığı belirlendi. Raporda, ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığı, taşınmazların mevzuata uygun ihale yöntemiyle kiraya verilmesi gerektiği vurgulandı.

Kira gelirlerinde de tahsilat sorunu tespit edildi. Belediyenin 2025 yılında 42 milyon 278 bin 245,80 TL tutarındaki kira tahakkukuna karşılık 27 milyon 189 bin 133,46 TL tahsilat yaptığı kaydedildi. Raporda, kira borçlarını düzenli ödemeyen kiracılara yönelik takip süreçlerinin açık biçimde belirlenmemesi nedeniyle tahsilat oranının düşük kaldığı belirtildi.