Market alışverişinde fiş alanlar dikkat! Sağlık açısından ciddi risk taşıyabilir

Günlük yaşamda neredeyse her alışverişin ardından elimize aldığımız fişler, çoğu zaman yalnızca ödeme belgesi olarak görülüyor. Ancak termal baskı teknolojisiyle hazırlanan bu kağıtların yapısında kullanılan bazı kimyasallar, son yıllarda sağlık ve çevre açısından tartışma konusu oluyor. Özellikle market alışverişlerinde gün boyunca çok sayıda fişe temas eden kişilerin bu konuda daha bilinçli davranması öneriliyor.

Termal fişlerin büyük bölümünde kimyasal kaplama bulunuyor

Günümüzde market ve mağazalarda kullanılan fişlerin önemli bir kısmı termal kağıda basılıyor. Bu yöntemde klasik mürekkep kullanılmadan, ısıyla reaksiyona giren özel bir kaplama sayesinde yazılar kağıt üzerinde ortaya çıkıyor. Bu kaplamada ise bisfenol A (BPA) ve bisfenol S (BPS) gibi kimyasallar kullanılabiliyor.

Yapılan araştırmalarda incelenen perakende fişlerinin yüzde 93'ünün BPA veya BPS içeren termal kaplamalara sahip olduğu belirlendi. Bu durum, gün içerisinde sık sık fişlere dokunan tüketiciler kadar kasiyerler ve satış personeli açısından da maruziyet konusunu gündeme getiriyor.

Fişlerdeki maddeler cilt yoluyla vücuda geçebiliyor

Termal fişlerle ilgili en önemli tartışma, kağıdın üzerindeki kimyasalların elle temas sonrasında cilde geçebilmesi. Özellikle fişin uzun süre elde tutulması veya tekrar tekrar ellenmesi, temas yoluyla maruziyet ihtimalini artırabiliyor.

BPA ve BPS, endokrin sistem üzerinde etkileri araştırılan kimyasallar arasında bulunuyor. Bu nedenle uzmanlar, gereksiz yere fişleri uzun süre elde tutmaktan kaçınılmasını ve alışveriş sonrasında ellerin temizlenmesine dikkat edilmesini öneriyor. Özellikle yemek yemeden veya yiyeceklere dokunmadan önce el temizliği önem taşıyor.

Market çalışanlarının maruziyeti daha yüksek olabilir

Tüketiciler fişlerle genellikle kısa süreli temas ederken, market ve mağaza çalışanları gün boyunca yüzlerce hatta binlerce fişi ellerinden geçirebiliyor. Bu nedenle kasada çalışan kişiler açısından termal kağıtlara sürekli temas daha önemli bir maruziyet kaynağı oluşturabiliyor.

Fişleri sürekli elleyen çalışanların mümkün olduğunca gereksiz temastan kaçınması, iş sırasında hijyen kurallarına dikkat etmesi ve özellikle yemek öncesinde ellerini yıkaması öneriliyor. Böylece kimyasalların elden yiyeceklere veya ağız yoluyla vücuda taşınma ihtimali azaltılabilir.

Fişleri geri dönüşüm kutusuna atmak da doğru olmayabilir

Termal fişlerle ilgili dikkat edilmesi gereken bir diğer konu ise atık yönetimi. Normal kağıt gibi görünen termal fişlerin içerisinde bulunan kimyasallar nedeniyle geri dönüşüm sürecine dahil edilmesi önerilmiyor.

Bu nedenle kullanılmış termal fişlerin kağıt geri dönüşüm kutularına atılması yerine evsel atıklarla birlikte değerlendirilmesi tavsiye ediliyor. Özellikle çok sayıda fişin biriktirilmesi ve diğer kağıt atıklarıyla karıştırılması, geri dönüşüm zincirinde kimyasal bulaşma riskini artırabiliyor.

Fişleri tamamen almamak çözüm değil

Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Uyarıların amacı tüketicilerin alışveriş sonrasında fiş almamasını önermek değil, fişlerle gereksiz ve uzun süreli teması azaltmak. Fiş, alışverişin kanıtı olması, ürün değişimi veya iade işlemleri ve tüketici haklarının kullanılması açısından önemli bir belge olmayı sürdürüyor.

Bu nedenle fişin alınması ve saklanması gereken durumlarda, belgeyi uzun süre elde tutmamak ve işlem tamamlandıktan sonra uygun şekilde muhafaza etmek daha doğru bir yaklaşım olarak öne çıkıyor. Özellikle yiyecek alışverişlerinde fiş ile gıda ürünlerinin doğrudan temas etmemesine dikkat edilmesi gerekiyor.

Günlük hayatta basit önlemler yeterli olabilir

Termal fişlerle temas tamamen kaçınılması gereken bir durum olarak değerlendirilmemeli. Ancak günlük hayatta alınabilecek basit önlemlerle gereksiz maruziyet azaltılabilir. Fişleri gereksiz yere buruşturmamak veya uzun süre elde tutmamak, alışveriş sonrasında elleri yıkamak ve fişleri yiyeceklerden uzak tutmak bunların başında geliyor.

Özellikle kasiyerler gibi termal fişlerle sürekli çalışan kişilerin el hijyenine daha fazla dikkat etmesi önem taşıyor. Uzmanların uyarıları, fişlerin kendisinden çok içeriğindeki kimyasallarla uzun süreli ve tekrarlayan temasın azaltılması gerektiğine işaret ediyor.