Köprü ve otoyollar özelleştiriliyor: 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü de listede

Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğundaki bazı köprü, otoyol ve çevre yolları özelleştirme kapsam ve programına alındı. Düzenlemenin en dikkat çeken bölümünde İstanbul Boğazı’ndaki 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü bulunuyor.

Karar kapsamında işletme haklarının 30 yıla kadar devredilmesi planlanırken, yolların ve köprülerin mülkiyetinin devlette kalacağı özellikle belirtiliyor. Sürecin 31 Aralık 2031’e kadar tamamlanması hedefleniyor.

15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü özelleştirildi mi?

Kararın duyulmasının ardından en çok merak edilen konu iki Boğaz köprüsünün satılıp satılmadığı oldu. 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü için alınan karar, köprülerin mülkiyetinin özel şirketlere devredilmesi anlamına gelmiyor.

Düzenlemede esas olarak işletme hakkının devredilmesi öngörülüyor. Yani köprülerin mülkiyeti kamuya ait olmaya devam edecek. Belirlenen süre boyunca işletme hakkını devralacak şirket veya şirketler, söz konusu varlıkların işletilmesiyle ilgili yetkilere sahip olacak. Bu nedenle “köprüler satıldı” ifadesi yerine “30 yıllığına işletme hakkı devredilecek” ifadesi daha doğru bir tanımlama olarak öne çıkıyor.

Hangi köprüler özelleştirme kapsamında?

Yeni kararla birlikte özelleştirme kapsamında bulunan köprüler arasında 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü yer alıyor. İstanbul’un Avrupa ve Anadolu yakalarını birbirine bağlayan bu iki köprü, kentin en yoğun ulaşım güzergahları arasında bulunuyor.

Her iki köprünün de Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda işletildiği biliniyor. Alınan kararla birlikte bu yapıların işletme haklarının uzun süreli olarak devredilmesinin önü açılmış oldu. Ancak mülkiyetin kamuya ait olması nedeniyle köprülerin tamamen özel mülkiyete geçtiği yönünde bir durum söz konusu değil.

Hangi otoyollar özelleştirme kapsamına alındı?

Karar yalnızca İstanbul’daki iki köprüyle sınırlı kalmadı. Türkiye’nin farklı bölgelerinde bulunan önemli otoyollar da 30 yıllık işletme hakkı devri kapsamında değerlendirildi.

Kapsama alınan otoyollar arasında KGM Avrupa Otoyolu, KGM Anadolu Otoyolu, İzmir-Aydın Otoyolu, İzmir-Çeşme Otoyolu, Niğde-Mersin-Adana Batı kesimi, Adana Doğu-Gaziantep Batı kesimi, Gaziantep Doğu-Şanlıurfa Otoyolu ile Toprakkale-İskenderun Otoyolu bulunuyor. Bu güzergahlar Türkiye’nin batı, güney ve güneydoğu bölgelerini birbirine bağlayan önemli ulaşım hatları arasında yer alıyor.

Üç yeni otoyol ve çevre yolu da listeye eklendi

Yeni kararla birlikte daha önce özelleştirme kapsamındaki yapılarla ilgili listeye yeni güzergahlar da eklendi. Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü de kapsam içine dahil edildi.

Böylece düzenleme yalnızca mevcut özelleştirme programının devamı niteliğinde kalmadı, yeni otoyol ve çevre yolu kesimlerini de kapsayacak şekilde genişletildi. Özellikle Bursa, Gaziantep ve Niğde üzerinden uzanan güzergahlar, bölgesel ulaşım açısından önemli bağlantılar sağlıyor.

İşletme hakkı 30 yıllığına devredilecek

Özelleştirme sürecinde en önemli ayrıntılardan biri işletme süresinin uzunluğu oldu. Karar kapsamında köprü ve otoyolların işletme haklarının 30 yıla kadar devredilmesi planlanıyor.

Bu yöntemle kamuya ait altyapıların işletme faaliyetlerinin özel sektöre aktarılması hedeflenirken, mülkiyet kamu kurumlarında kalmaya devam edecek. Devir işlemlerinin belirlenen prosedürlerin tamamlanmasının ardından gerçekleştirilmesi ve tüm sürecin 2031 yılının sonuna kadar tamamlanması öngörülüyor.

Geçiş ücretleri değişecek mi?

Kararın açıklanmasının ardından sürücülerin en fazla merak ettiği konulardan biri de köprü ve otoyol geçiş ücretlerinin nasıl etkileneceği oldu. Ancak yalnızca özelleştirme kapsamına alınma kararı üzerinden yeni geçiş ücretleri hakkında kesin bir rakam ortaya koymak mümkün değil.

15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve kapsam dahilindeki otoyolların işletme hakkının devredilmesi, ücretlerin otomatik olarak belirli bir seviyeye çıkacağı anlamına gelmiyor. Geçiş ücretleriyle ilgili uygulanacak sistem ve tarifelerin süreç içerisinde ortaya çıkması bekleniyor.

Mülkiyet devlette kalacak

Kamuoyunda oluşan “köprüler satılıyor” tartışmasının temelinde özelleştirme kavramının kullanılması bulunuyor. Ancak düzenlemenin esasını işletme hakkı devri oluşturuyor. Dolayısıyla köprü ve otoyolların mülkiyeti devletin elinde kalacak.

Bu ayrım özellikle 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü açısından önem taşıyor. İstanbul’un ulaşım sisteminin temel parçaları arasında yer alan iki köprünün kullanım ve mülkiyet yapısında tamamen özel mülkiyete geçiş söz konusu değil. Karar, belirli bir dönem için işletme hakkının devredilmesine yönelik bir özelleştirme modelini ortaya koyuyor.