​İzmir'in Troya'sı: Yassıtepe'de 5 bin yıllık kent ortaya çıkıyor: Ticaretin izleri bulundu

İzmir'in Bornova ilçesindeki Yassıtepe Höyüğü kazılarında yaklaşık 5 bin yıl önce surlarla çevrili, üretim ve ticaretin geliştiği planlı bir kent yaşamına ilişkin yeni bulgular ortaya çıkarıldı. Kazılarda depolama alanları, işlikler, tarımsal ürün kalıntıları, Miken kültürüyle ilişkilendirilen mezarlar ve ticari kullanıma işaret eden silindir mühürler bulundu.

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ege Üniversitesi adına Doç. Dr. Zafer Derin başkanlığında yürütülen ve İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından desteklenen kazılar, Bornova Ovası'ndaki kentleşmenin ve ticari yaşamın binlerce yıl öncesine uzandığını gösteriyor.

Yassıtepe'de planlı kent düzeni ortaya çıkarıldı

Yassıtepe'deki bulgular, yerleşimin yalnızca küçük bir yaşam alanından oluşmadığını gösterdi. Yaklaşık 5 bin yıl önce tapınaklar, depo alanları, üretim merkezleri ve işliklerin belirli bir plan içerisinde oluşturulduğu, yerleşimin çevresinin ise surlarla korunduğu belirlendi.

Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, yerleşimin Troya'nın en erken dönemleriyle çağdaş olduğuna dikkat çekerek, Yassıtepe'yi “İzmir'in bir Troya'sı” olarak nitelendirdi.

Üretim ve ticaret geniş bir coğrafyaya uzanıyordu

Kazılarda ortaya çıkarılan büyük depolama küpleri, tarımsal ürünlerin yüksek miktarlarda saklandığını gösterirken bronz üretimine ve nitelikli çanak çömlek yapımına ilişkin bulgular da yerleşimin ekonomik yapısına ışık tuttu.

Yassıtepe'nin ticari ilişkilerinin İç Batı Anadolu'dan kıyı Ege'ye ve deniz aşırı bölgelere kadar uzandığı değerlendiriliyor. Derin, yerleşimin planlı yapısı ve üretim kapasitesinin dönemin önemli ticaret merkezlerinden biri olduğuna işaret ettiğini belirtti.

Üzüm, incir ve zeytin 5 bin yıl önce de üretiliyordu

Yerleşimde daha önce üzüm çekirdeği, kurutulmuş üzüm ve pekmez kalıntıları tespit edilmişti. Bazı kapların da şarap üretimi veya saklanmasıyla ilişkili olabileceği değerlendirildi.

2026 yılı kazılarında ise yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen zeytin çekirdekleri ortaya çıkarıldı. Böylece üzüm ve incirin ardından zeytinin de Yassıtepe'deki tarımsal üretimin bir parçası olduğu belirlendi.

Derin, üzümün farklı biçimlerde işlendiğine ilişkin bulgulara dikkat çekerek Bornova Misketi'nin kökeninin de bu coğrafyaya kadar uzanabileceği ihtimalini dile getirdi.

Miken mezarlarından ticaretin izleri çıktı

Kazılarda Miken kültürüyle ilişkilendirilen mezarlar da ortaya çıkarıldı. Büyük küpler içerisine yerleştirilen ölülerin yanına kaplar ve çeşitli takılar bırakıldığı tespit edildi.

Derin, mezarların ticaret amacıyla bölgeye gelen Mikenlilere ait olabileceğini değerlendirdiklerini söyledi. 2026 kazılarında mezarlardan birinde bulunan iki silindir mühür de Yassıtepe'nin ticari ve sosyal ilişkilerine ilişkin dikkat çeken bulgular arasında yer aldı.

Panter kalıntıları güç göstergesine işaret ediyor

Yassıtepe'de iki ya da üç pantere ait olduğu değerlendirilen hayvan kalıntıları ile ayı kalıntıları da bulundu. Derin, bu hayvanların avlanmasının dönemin yöneticileri açısından güç ve prestij göstergesi olabileceğini ifade etti.

Yerleşimde kenti yöneten kişinin konuklarını ağırladığı düşünülen özel bir alan da tespit edildi. Çok sayıda içecek kabının bulunduğu bölümün kabul salonu olarak kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.

5 bin yıllık duvarlarda deprem izleri görüldü

Yassıtepe'deki yapılarda MÖ 2800 dolaylarında meydana geldiği değerlendirilen büyük bir depremin izleri de tespit edildi. Bazı duvarlarda yatay hareket nedeniyle “S” biçiminde deformasyon oluştuğu belirlendi.

Derin, depremin ardından yerleşimin terk edilmiş olabileceğini belirterek bazı eşyaların yapıların içinde kalmasının insanların bölgeden hızlı biçimde ayrıldığı ihtimalini güçlendirdiğini söyledi.

Yassıtepe ile komşu Yeşilova Höyüğü'nde ortaya çıkarılan bulguların birlikte değerlendirilmesiyle Bornova Ovası'nın binlerce yıllık yerleşim, üretim ve ticaret tarihinin daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarılması hedefleniyor.