İzmir'de karbon ayak izinin başrolünde ulaşım var

İzmir’in 2050 yılında iklim nötr bir kent olma hedefinde günlük yaşam alışkanlıkları da önemli bir yer tutuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan 2025-2050 Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı (SECAP), kentte ulaşım tercihlerinin sera gazı emisyonlarına etkisini ortaya koydu.

SECAP kapsamında hazırlanan 2024 sera gazı envanterine göre ulaşım sektörü, yaklaşık 6,17 milyon ton karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) emisyon oluşturuyor. Ulaşımın toplam emisyonlar içerisindeki payı ise yüzde 39,1 olarak hesaplandı.

Otomobil yerine toplu taşıma

Kentte karbon salımının azaltılması için günlük ulaşım tercihlerinin değiştirilmesi öneriliyor. SECAP verilerine göre aynı güzergahta elektrikli otobüslerin kullanılması, otomobile kıyasla yaklaşık yüzde 80 daha az karbon salımı oluşturuyor.

Bu nedenle özel araç yerine toplu taşımanın tercih edilmesi, kısa mesafelerde yürüyüş veya bisiklet kullanılması ve araç paylaşımının yaygınlaştırılması öne çıkan seçenekler arasında yer alıyor.

Plan kapsamında, haftada yalnızca bir gün toplu taşımaya yönelmenin bile bireysel karbon salımının azaltılmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Bisiklet kısa mesafelerde öne çıkıyor

Bisiklet kullanımı da kent içi ulaşımda karbon ayak izini azaltabilecek seçeneklerden biri olarak gösteriliyor. Özellikle kısa mesafelerde otomobil yerine bisiklet veya yürüyüş tercih edilmesi, ulaşım kaynaklı emisyonların düşürülmesine katkı sağlıyor.

Aracın zorunlu olduğu durumlarda ise sürücülerin alabileceği basit önlemler de bulunuyor. Lastik basıncının doğru seviyede tutulması gibi araç bakım uygulamalarının yakıt tüketimini azaltarak hem ekonomik tasarruf sağladığı hem de karbon salımını düşürdüğü belirtiliyor.

Karbon ayak izi sadece yolda oluşmuyor

SECAP'ta karbon salımının azaltılması için yalnızca ulaşım tercihlerine değil, evlerdeki günlük alışkanlıklara da dikkat çekiliyor.

Gereksiz yanan lambaların kapatılması, LED ampullerin kullanılması, enerji verimli beyaz eşyaların tercih edilmesi ve elektronik cihazların bekleme modunda bırakılmaması öneriliyor. Binalarda ısı yalıtımının güçlendirilmesi de enerji tüketiminin azaltılmasında önemli bir adım olarak gösteriliyor.

Plan kapsamında yapılan değerlendirmelere göre enerji verimliliği uygulamalarıyla hanelerde elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 20 azaltılması mümkün.

Su tasarrufu yapmak, gıda israfını önlemek, geri dönüşüm yapmak, tek kullanımlık plastiklerden kaçınmak ve yerel ve mevsimsel ürünleri tercih etmek de karbon ayak izinin azaltılmasına katkı sağlayan günlük alışkanlıklar arasında sıralanıyor.

Hedef 2050’de iklim nötr İzmir

İzmir Büyükşehir Belediyesi, SECAP doğrultusunda 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını en az yüzde 40 azaltmayı, 2050 yılında ise kalan emisyonları dengeleyerek İzmir’i iklim nötr bir kent haline getirmeyi hedefliyor.

Elektrikli otobüsler, raylı sistem yatırımları, güneş enerjisi santralleri, enerji verimliliği çalışmaları, atık yönetimi, akıllı aydınlatma ve yeşil altyapı uygulamaları hedef kapsamında yürütülen çalışmalar arasında bulunuyor.Plan, kentteki dönüşümün yalnızca belediye yatırımlarıyla değil, İzmirlinin günlük tercihleriyle de şekilleneceğine dikkat çekiyor.