İhracat artıyor ama üretim geriliyor: ESİAD'dan sanayi uyarısı

Türkiye'nin ihracatı artıyor ancak sanayide üretim ve yatırım üzerindeki baskı devam ediyor. Ege Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (ESİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Sibel Zorlu, yılın ilk dokuz ayında ihracatın yüzde 5,2 artarak yaklaşık 211 milyar dolara ulaşmasına karşın sanayicinin yüksek finansman maliyetleri ve artan üretim giderleriyle mücadele ettiğini söyledi. Zorlu, üretim kapasitesi ve yatırımlar artırılmadan ihracattaki yükselişin kalıcı hale getirilemeyeceği uyarısında bulundu.

Zorlu, ESİAD Ekonomi Gözlem Grubu'nun katkılarıyla düzenlenen "Riskler, Finansman Çözümleri ve Eximbank Vizyonu" toplantısında sanayicilerin ve ihracatçıların karşı karşıya olduğu sorunları değerlendirdi. Toplantıda krediye erişim, ihracat sigortası, küresel ticaretteki belirsizlikler ve Avrupa Birliği'nin yeni sanayi politikaları ele alındı.

İhracat yükseldi, sanayideki baskı devam ediyor

Türkiye'nin Ocak-Eylül 2026 döneminde yaklaşık 211 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini hatırlatan Zorlu, bu artışın üretim göstergeleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Sanayi üretim endeksindeki yıllık yüzde 1,9'luk düşüşe ve eylül ayında 47,9 seviyesinde gerçekleştiğini belirttiği imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi'ne (PMI) dikkat çeken Zorlu, üretim faaliyetlerinde daralma baskısının sürdüğünü ifade etti. PMI verisinin 50'nin altında olması, imalat sektöründe bir önceki aya göre daralmaya işaret ediyor.

Yüksek kredi faizleri, girdi maliyetleri ve işletme sermayesi ihtiyacının firmaların rekabet gücünü zorladığını söyleyen Zorlu, "Sanayimizin üretim kapasitesini ve yatırımlarını geliştirmediğimiz takdirde ihracat artışını kalıcı bir başarıya dönüştürmemiz mümkün değil" dedi.

Sanayicinin talebi daha uygun maliyetli finansman

Sanayicilerin yalnızca kredi bulmakta değil, bu kredilerin maliyetlerini karşılamakta da güçlük çektiğine dikkat çeken Zorlu, finansman koşullarının iyileştirilmesini istedi.

Özellikle üretimin devamı için gereken işletme sermayesine erişimin kolaylaştırılması, yatırım kredilerinin güçlendirilmesi ve finansman maliyetlerinin düşürülmesinin öncelikli beklentileri olduğunu belirtti.

Türk Eximbank'ın 2025 yılında yaklaşık 54 milyar dolarlık kredi, sigorta ve garanti desteği sağladığını aktaran Zorlu, mevcut desteklerin daha fazla firmaya ulaşmasının önemine değindi.

Zorlu, "İhracatçılarımız için finansmanın miktarı kadar maliyeti ve vadesi de belirleyici" diyerek alıcı kredileri, vadeli ihracat ve ihracat alacak sigortası gibi araçların geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Avrupa'nın yeni kuralları ihracatçıyı zorlayabilir

Toplantının bir diğer gündem maddesi, Türkiye'nin en önemli ihracat pazarlarından Avrupa Birliği'nde değişen sanayi ve çevre politikaları oldu.

AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamında devreye giren mali yükümlülüklerine dikkat çeken Zorlu, Türk firmalarının enerji verimliliği, karbon emisyonlarının azaltılması ve dijital dönüşüm alanlarında yatırım yapması gerektiğini söyledi.

Bu yatırımların artık ertelenemeyeceğini belirten Zorlu, sanayicilerin yeni üretim teknolojilerine geçişini kolaylaştıracak finansman desteklerinin artırılmasını istedi.

Bilget: Firmalar üretimlerini yurt dışına kaydırabilir

ESİAD Ekonomi Gözlem Grubu Başkanı Muhittin Bilget ise Avrupa Birliği'nin gündemindeki "Made in Europe" yaklaşımının Türkiye açısından taşıdığı riskleri değerlendirdi.

Avrupa'nın kendi üretimini ve tedarik zincirlerini güçlendirmeye yönelik politikalarının Türk sanayicilerinin rekabet koşullarını değiştirebileceğini belirten Bilget, Türkiye'nin bu düzenlemelerin dışında bırakılması halinde bazı firmaların üretim ve yatırımlarını yurt dışına kaydırabileceğini savundu.

Bilget, "Türkiye'nin mevcut konumunu koruması büyük önem taşıyor. Türkiye'nin kapsam dışı bırakılması; firmaların yatırım ve üretimlerini yurt dışına kaydırmasına yol açabilir" dedi.

AB ile ekonomik ilişkilerin korunması için konunun üst düzeyde ele alınması gerektiğini vurgulayan Bilget, Türkiye'nin Avrupa üretim zincirlerindeki mevcut avantajlarının değerlendirilmesini istedi.

Eximbank destekleri masaya yatırıldı

Toplantıya Türk Eximbank Ege ve Anadolu Bölge Müdürü Gülom Kudal, İzmir Şube Müdürü Fatih Ağın ve Sigorta Müdürü Zeynep Kandiyeli de katıldı.

İhracatçılara sağlanan kredi, garanti ve sigorta olanaklarının değerlendirildiği toplantıda, firmaların finansmana erişimde karşılaştıkları sorunlar ve dış ticarette tahsilat risklerinin azaltılması için kullanılabilecek destek mekanizmaları görüşüldü.

ESİAD yönetimi, ihracat artışının sürdürülebilir hale gelmesi için üretim kapasitesinin korunması, yatırımların desteklenmesi ve finansmana erişim koşullarının iyileştirilmesi gerektiği görüşünü dile getirdi.