Çeşme'nin nişan balığı geleneği Kültür Yolu Festivali'nde canlandırıldı
Çeşme Kültür Yolu Festivali'nde ilçenin eski evlilik geleneklerinden nişan balığı tanıtıldı. Çeşme Kalesi'ndeki etkinlikte balığın hazırlanması ve ailelerin buluşması canlandırıldı.
Haberin Özeti
- • Çeşme'de ikincisi düzenlenen Kültür Yolu Festivali kapsamında nişan balığı geleneği canlandırıldı.
- • Çeşme Kalesi'ndeki Kültür Sofrası etkinliğinde geleneğin hazırlık ve sunum aşamaları anlatıldı.
- • Gelenekte oğlan evi, süslediği balığı kız evine götürüyor; kız evi de balığı pişirerek aileleri aynı sofrada buluşturuyor.
- • Ege Üniversitesi tarafından yürütülen sözlü tarih çalışmasının ardından geleneğin gelecek kuşaklara aktarılması için çalışmalar başlatıldı.
İzmir'in Çeşme ilçesinde bu yıl ikincisi düzenlenen Kültür Yolu Festivali kapsamında, geçmişten günümüze uzanan evlilik geleneklerinden "nişan balığı" canlandırıldı. Çeşme Kalesi'nde gerçekleştirilen "Kültür Sofrası" etkinliğinde, süslenen balığın kız evine götürülmesi ve iki ailenin ortak sofrada buluşması mizansenle anlatıldı.
Etkinlik, Çeşme Kültürel Miras Derneği Başkanı Ali Rıza İşipek ile Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel tarafından organize edildi. Canlandırmada, oğlan evinin hazırladığı balığın kız evine sunulması ve kız evinin şeker içi kurabiyesiyle karşılık vermesi de yer aldı.
Çeşme'nin nişan balığı geleneği nasıl uygulanıyor?
Çeşme'nin denizcilik geçmişiyle bağlantılı nişan balığı geleneğinde oğlan evi, avladığı veya temin ettiği iri bir balığı süsleyerek kız evine götürüyor.
Çipura, sinarit veya levrek gibi balıklar parlak kâğıtlar ve çeşitli motiflerle hazırlanıyor. Balığın üzerine gelin ve damadın isimlerinin baş harfleri işleniyor.
Gelin gibi süslenen balık, bir tepsi içinde kız evine sunuluyor. Kız evi de balığı pişirerek oğlan evini yemeğe davet ediyor. Böylece iki aile aynı sofrada bir araya geliyor.
Geleneğin bir diğer unsuru ise kız evinin şeker içi kurabiyesiyle karşılık vermesi. Bu uygulama da festivaldeki canlandırmanın bir parçası oldu.
Balık bereketi ve yeni bir yuvayı simgeliyor
Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel, nişan balığının yalnızca bir yiyecek sunumu olmadığını, aileler arasındaki dayanışmayı ve paylaşımı temsil ettiğini belirtti.
Yüksel'in aktardığı yerel anlatılara göre balık, denizden elde edilen geçimi, bereketi ve cömertliği simgeliyor. Oğlan evinin kız evine balık sunması, yeni bir yuva kurmaya ve geçimini sağlamaya hazır olmanın ifadesi olarak yorumlanıyor.
Kız evinin balığı pişirip ortak sofrada sunması ise iki ailenin birlikteliği kabul etmesini ve yeni bir hayatın başlangıcını temsil ediyor.
Gelenek sözlü tarih çalışmasıyla kayıt altına alındı
Yeşim Yüksel, Ege Üniversitesinden halk bilimci ve Türkolog Prof. Dr. Pınar Fedakâr ile öğrencilerinin Çeşme'de gerçekleştirdiği sözlü tarih çalışmasının ardından nişan balığı geleneğinin korunmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.
Geleneğin gastronomi ve halk kültürü mirası olarak gelecek nesillere aktarılmasının amaçlandığını belirten Yüksel, festivaldeki canlandırmanın da bu çalışmanın bir parçası olduğunu ifade etti.
Yüksel: Geleneği yeniden görünür kılmayı amaçlıyoruz
Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel, etkinliğe ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ve Çeşme Kültürel Miras Derneği olarak Kültür Yolu Festivali kapsamında hazırladığımız mizansende, nişan balığının süslenmesini, kız evine götürülmesini ve iki ailenin aynı sofrada buluşmasını canlandırıyoruz. Çeşme’nin denizcilik kültürüyle aile yaşamını buluşturan bu geleneği, taşıdığı bereket, dayanışma ve paylaşma duygusuyla yeniden görünür kılmayı amaçlıyoruz."
Çeşme Kalesi'ndeki etkinlikte, ilçenin geçmişteki evlilik gelenekleri katılımcılara uygulamalı olarak tanıtıldı.
Bakmadan Geçme
