Türkiye'nin ilk Ay görevi için tarih belli oldu: Yerli uzay aracı 2027'de yola çıkacak

Türkiye’nin Milli Uzay Programı kapsamında yürüttüğü Ay Araştırma Programı’nda kritik takvim netleşmeye başladı. TÜBİTAK UZAY İlk Türk Ay Misyonu Proje Yöneticisi Dr. Burak Yağlıoğlu, Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Astronotik Kongresi’nde Türkiye’nin ilk derin uzay görevinin ayrıntılarını açıkladı. Üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamlanan uzay aracının 2027’nin ikinci çeyreğinde fırlatılması planlanıyor. Görev başarıyla gerçekleştirildiğinde Türkiye, kendi geliştirdiği teknolojilerle Dünya yörüngesinin ötesinde önemli bir uzay operasyonu gerçekleştirmiş olacak.

Hedef 2027’nin ikinci çeyreği

TÜBİTAK UZAY’ın geliştirdiği Ay uzay aracının fırlatma takvimi için 2027’nin ikinci çeyreği hedefleniyor.

Dr. Burak Yağlıoğlu, görevin Türkiye açısından bir ilk olduğuna dikkat çekerek daha önce Dünya yörüngesinde edinilen uydu geliştirme ve işletme deneyiminin bu kez derin uzaya taşınacağını belirtti.

Görevde Türkiye tarafından geliştirilen uzay aracı ilk kez Dünya dışında başka bir gök cisminin yörüngesine yerleşerek operasyon gerçekleştirecek.

TÜBİTAK UZAY’ın resmi proje bilgilerinde de beklenen fırlatma tarihi 2027’nin ikinci çeyreği olarak gösteriliyor.

Uzay aracında yüzde 80’in üzerinde yerlilik

Ay görevi için hazırlanan uzay aracının en dikkat çekici özelliklerinden biri yerlilik oranı olacak.

TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirilen aracın yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranına sahip olduğu açıklandı. Görev ve sistem tasarımının Türkiye’de gerçekleştirildiği projede uzay aracının yazılımları da yerli imkanlarla geliştiriliyor.

Uydu teknolojilerinde RASAT, İMECE ve TÜRKSAT 6A gibi projelerden elde edilen deneyimlerin Ay uzay aracına aktarıldığı belirtiliyor.

Yakıt dahil fırlatma kütlesinin yaklaşık 3,6 tona kadar çıkabileceği araçta haberleşme, güç, veri işleme, termal kontrol ve yönelim gibi kritik sistemler bulunuyor.

Ay’ın 100 kilometre üzerinde görev yapacak

Fırlatmanın ardından uzay aracı doğrudan Ay’a ulaşmayacak. Planlanan görev profilinde aracın Dünya çevresindeki yörüngesi gerçekleştirilecek manevralarla aşamalı olarak yükseltilecek.

Yaklaşık iki aylık yolculuğun ardından aracın Ay yüzeyinden yaklaşık 100 kilometre yükseklikteki kutupsal ve dairesel görev yörüngesine yerleşmesi hedefleniyor.

Uzay aracı bu noktadan sonra Ay çevresindeki bilimsel operasyonlarına başlayacak.

İlk aşamada en az üç aylık operasyon planlanırken, uzay aracının ve sistemlerin performansına bağlı olarak görevin 1,5 yıla kadar sürdürülebileceği belirtiliyor.

Ay’dan 70 santimetre çözünürlükte görüntüler gelecek

Türkiye’nin ilk Ay görevinin önemli hedeflerinden biri yüksek çözünürlüklü görüntüleme olacak.

Uzay aracında bulunan görüntüleme sisteminin Ay yüzeyini yaklaşık 70 santimetre çözünürlükle görüntüleyebilmesi planlanıyor.

Bu görüntüler yalnızca Ay yüzeyinin ayrıntılı biçimde incelenmesi amacıyla kullanılmayacak. Gelecekte gerçekleştirilebilecek yüzeye iniş görevleri açısından uygun bölgelerin araştırılmasına da katkı sağlayacak.

Görev kapsamında geniş alan RGB görüntüleme ve farklı açılardan video görüntülerinin elde edilmesi de planlanıyor.

Ay’daki suyun izleri araştırılacak

Türkiye’nin ilk Ay görevi aynı zamanda kapsamlı bir bilimsel araştırma programı niteliği taşıyor.

Uzay aracının taşıdığı bilimsel ekipmanlarla Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları ve su döngüsünü etkileyen süreçlerin incelenmesi hedefleniyor.

Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay’ın manyetik alan özellikleri, yüzeydeki termal koşullar ve radyasyon ortamı da araştırılacak başlıklar arasında bulunuyor.

Bu kapsamda uzay aracının yüksek çözünürlüklü bir Ay su döngüsü gözlemevi gibi çalışması planlanıyor.

Dört bilimsel görev yükü taşıyacak

Ay uzay aracında toplam dört bilimsel görev yükünün bulunması planlanıyor.

Bunların ikisi Türkiye’de geliştirilirken diğer ikisi uluslararası iş birliği kapsamında projeye dahil ediliyor.

TÜBİTAK UZAY’ın açıkladığı teknik verilere göre uzay aracının bilimsel görev yükü kapasitesi yaklaşık 300 kilogram seviyesinde. Güç sağlama kapasitesi ise 2,6 kilovat olarak belirtiliyor.

Toplanacak bilimsel verilerin hem Türkiye’deki araştırmalara hem de uluslararası Ay çalışmalarına katkı sağlaması amaçlanıyor.

Görev sonunda Ay yüzeyine ulaşacak

Uzay aracının görevi Ay yörüngesindeki bilimsel çalışmaların tamamlanmasıyla sona ermeyecek.

Planlamaya göre bilimsel operasyonların ardından Türkiye’de geliştirilen hibrit itki sistemi kullanılarak kontrollü manevralar gerçekleştirilecek.

Uzay aracı Ay yörüngesinden çıkarılacak ve yüzeye ulaştırılacak. İlk görevde yumuşak iniş yapılması planlanmıyor; bu aşama aynı zamanda gelecekte gerçekleştirilecek daha gelişmiş Ay görevleri için teknolojik deneyim sağlayacak.

İkinci görevde hedef yumuşak iniş ve rover

Türkiye’nin Ay Araştırma Programı tek görevden oluşmuyor.

İlk görevde Ay yörüngesinde operasyon yapabilme, derin uzay haberleşmesi, navigasyon ve bilimsel gözlem kabiliyetlerinin kazanılması hedeflenirken ikinci aşamada daha iddialı bir görev planlanıyor.

TÜBİTAK UZAY’ın açıkladığı yol haritasına göre sonraki görevde Ay yüzeyine yumuşak iniş gerçekleştirilmesi ve bir rover, yani gezici keşif aracının yüzeye indirilmesi hedefleniyor.

İlk görevde elde edilecek görüntüler ve bilimsel veriler de ikinci görevin planlanmasında kullanılabilecek.

Türkiye 9’uncu ülke olmayı hedefliyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye’nin Ay Araştırma Programı ile Ay görevi gerçekleştiren ülkeler arasına katılmasını hedefliyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, bugüne kadar sekiz ülkenin Ay görevi gerçekleştirdiğini belirterek Türkiye’nin kendi mühendislik kabiliyetleriyle bu alandaki 9’uncu ülke olmasını hedeflediklerini açıklamıştı.

Üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetleri tamamlanan Ay uzay aracında şimdi fırlatma öncesindeki kritik testler yürütülüyor. Isıl vakum, yapısal dayanım ve elektromanyetik uyumluluk gibi testlerle aracın fırlatma ve derin uzay koşullarına dayanıklılığı doğrulanacak.

Testlerin ve nihai kontrollerin planlandığı şekilde tamamlanması halinde Türkiye’nin ilk Ay uzay aracının 2027’nin ikinci çeyreğinde uzaya gönderilmesi hedefleniyor.