Azerbaycan'da yeni dönem başladı: Başörtülü öğrenciler okul kapısından geri çevrildi

Azerbaycan’da haftalardır tartışılan okul kıyafeti düzenlemesi fiili uygulamalarıyla yeniden ülke gündeminin ilk sıralarına taşındı. Başbakan Ali Asadov’un imzasıyla 21 Eylül 2026’da yayımlanan Bakanlar Kurulu kararı, devlet okullarında öğrencilerin belirlenmiş okul formasının bütünlüğünü bozan veya genel eğitimin laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirilen ek kıyafet unsurlarını kullanmasına sınırlama getirdi. Düzenlemenin ardından farklı bölgelerden başörtülü öğrencilerin okullara alınmadığına ilişkin görüntüler paylaşılırken son olarak Celilabad’daki bir okulda benzer bir uygulama yaşandığı bildirildi.

Başörtülü öğrenciler okula alınmadı

Yeni düzenlemenin ardından Celilabad bölgesindeki bir okulda başörtüsü kullanan kız öğrencilerin derslere girmesine izin verilmedi.

Öğrencilerin okul kapısından geri çevrilmesinde yeni kıyafet kuralları gerekçe gösterildi. Uygulamanın okul formasının standart yapısının korunması ve genel eğitimde laiklik ilkesi çerçevesinde gerçekleştirildiği aktarıldı.

Benzer görüntüler daha önce Sumgayıt’taki 6 No’lu Tam Ortaokuldan da gelmişti. Burada da bazı başörtülü öğrencilerin okula alınmadığı ve öğrencilerin okuldan ayrıldığı görüntüler kamuoyuna yansımıştı.

Resmi kararda “başörtüsü” kelimesi geçmiyor

Tartışmanın en önemli ayrıntılarından biri, Azerbaycan Bakanlar Kurulu tarafından yayımlanan 309 sayılı kararın metninde doğrudan “başörtüsü” veya “hicab” kelimelerinin kullanılmaması.

Kararda öğrencilerin belirlenmiş okul kıyafetinin bütünlüğünü bozan ve “genel eğitimin laiklik ilkesine uygun olmayan diğer kıyafet unsurlarını” kullanmasına izin verilmeyeceği belirtiliyor.

Dolayısıyla resmi düzenleme belirli bir dini kıyafeti ismen yasaklamıyor. Buna karşın bazı okullardaki uygulamada söz konusu hükümlerin başörtüsü kullanan öğrenciler açısından da işletildiği görülüyor.

Bu durum, Azerbaycan’da yeni düzenlemenin kapsamının ve okullar tarafından nasıl yorumlandığının tartışılmasına yol açtı.

Karar 21 Eylül’de alındı

Devlet okullarındaki kıyafet uygulamasını değiştiren karar Azerbaycan Başbakanı Ali Asadov tarafından 21 Eylül 2026’da imzalandı.

309 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla öğrencilerin okul kıyafetlerine ilişkin mevcut kurallarda değişikliğe gidildi.

Yeni düzenlemede yalnızca öğrencilerin hangi kıyafetleri kullanabileceğine ilişkin hükümler bulunmuyor. Velilere de çocuklarının belirlenen okul kıyafeti kurallarına uymasını sağlama sorumluluğu getiriliyor.

Kıyafet kurallarının uygulanmasıyla ilgili konuların ise okulların Pedagoji Kurulları tarafından ele alınması öngörülüyor.

Hukuki düzenleme temmuz ayında başlamıştı

Azerbaycan’daki yeni uygulamanın hukuki zemini 21 Eylül tarihli Bakanlar Kurulu kararından önce oluşturuldu.

7 Temmuz 2026’da “Genel Eğitim Hakkında Kanun”da değişiklik yapılarak genel eğitim sistemine ilişkin temel prensiplere “millilik ve laiklik” ilkesi eklendi.

Düzenlemeyle devlet genel eğitim kurumlarındaki öğrencilerin ve eğitim çalışanlarının belirlenen kıyafet kurallarına uymaları zorunlu hale getirildi.

Veliler de çocuklarının bu kurallara uygun hareket etmesini sağlamakla yükümlü tutuldu.

Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 22 Temmuz’da düzenlemeyi yürürlüğe koymasının ardından Bakanlar Kurulu’na öğrenci ve eğitim çalışanlarının kıyafetlerine ilişkin mevcut kuralları yeni kanuna uygun hale getirme görevi verildi.

21 Eylül’de yayımlanan 309 sayılı karar da bu sürecin devamında geldi.

Uygulama okul yönetimlerinin kararlarını da öne çıkarıyor

Yeni düzenlemede okulların Pedagoji Kurullarına da önemli görevler veriliyor.

Öğrencilerin kıyafet kurallarına uygunluğu konusunda ortaya çıkabilecek meselelerin okulun ilgili kurulu tarafından değerlendirilmesi öngörülüyor. Bu durum uygulamanın okullar arasında nasıl hayata geçirileceği konusunda Pedagoji Kurullarını önemli hale getiriyor.

Ayrıca alınan kararların belirli süre içerisinde okulun internet sitesi veya bilgilendirme panosu üzerinden duyurulması gerekiyor.

Yeni sistemde hem veliler hem de okul yönetimleri kıyafet kurallarının uygulanmasından sorumlu taraflar arasında bulunuyor.

Milli kıyafetler için istisna bulunuyor

Düzenlemede milli kıyafetlere ilişkin ayrı bir hüküm de yer alıyor.

Azerbaycan’ın tarihi, kültürü ve milli-manevi değerleriyle bağlantılı etkinliklerde okulun Pedagoji Kurulunun kararıyla milli kıyafetlerin veya bu kıyafetlere ait unsurların kullanılmasına izin verilebiliyor.

Bu nedenle düzenleme, okul forması dışında kullanılabilecek bütün kıyafet unsurlarını mutlak şekilde yasaklayan bir sistem oluşturmuyor.

Ancak dini nitelikte değerlendirilen kıyafetlerin “laiklik ilkesi” kapsamındaki konumu tartışmaların merkezinde bulunuyor.

Azerbaycan’da başörtüsü tartışması yeni değil

Azerbaycan’da öğrencilerin başörtüsü kullanması ve okul üniforması konusu uzun yıllardır zaman zaman kamuoyunun gündemine geliyor.

2010 yılında dönemin Eğitim Bakanı Misir Mardanov, devlet okullarındaki öğrencilerin belirlenmiş okul üniformasına uygun şekilde derslere katılması gerektiğini açıklamıştı. Bu yaklaşım özellikle başörtüsü kullanan öğrenciler açısından tartışmalara neden olmuştu.

O dönemde uygulamanın ülke genelinde aynı biçimde hayata geçirilmediğine ilişkin haberler yayımlanmış, bazı bölgelerde protestolar da gerçekleştirilmişti.

2026 yılında yapılan değişiklik ise konuyu genel eğitim mevzuatındaki “millilik ve laiklik” ilkesi ve Bakanlar Kurulunun yeni kıyafet kuralları üzerinden yeniden gündeme taşıdı.

Görüntüler yeni tartışmayı beraberinde getirdi

Celilabad’da başörtülü öğrencilerin okul kapısından geri çevrilmesi, düzenlemenin pratikte nasıl uygulanacağına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Bir tarafta devlet okullarında standart forma ve laik eğitim ilkelerinin uygulanması gerektiği yaklaşımı bulunurken, diğer tarafta başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının etkilenebileceğine yönelik eleştiriler gündeme geliyor.

Özellikle resmi karar metninde “başörtüsü” kelimesinin açıkça kullanılmamasına rağmen bazı okullarda başörtülü öğrencilerin içeri alınmaması, düzenlemenin kapsamına ilişkin tartışmanın önümüzdeki dönemde de devam edeceğini gösteriyor.

Azerbaycan’daki yeni uygulamanın ülke genelindeki devlet okullarında nasıl uygulanacağı ve farklı okul yönetimlerinin kıyafet hükümlerini nasıl yorumlayacağı ise yakından takip ediliyor.